تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٧٥ - توضيحى در بارهء علم خداوندى كه با كلمهء ماضى يا مستقبل ذكر شده است

توضيحى در بارهء علم خداوندى كه با كلمهء ماضى يا مستقبل ذكر شده است در چند مورد از قرآن مجيد مادهء علم الهى در كلمهء ماضى تحققى آمده است « عَلِمَ الله أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ ٢ : ٢٣٥ » [١] ( خداوند دانست كه شما آنها را بياد خواهيد آورد ) « عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوه فَتابَ عَلَيْكُمْ ٧٣ : ٢٠ » [٢] ( خداوند دانست كه شما نخواهيد توانست آنها را بشماريد ، باز گشت شما را پذيرفت ) .
مسلماً مقصود از فعل ماضى علم ، آن نيست كه خداوند در گذشته موضوعات مزبور را دانست وفعلا نمى داند .
همچنين آياتى كه مادهء علم الهى را با فعل مستقبل بيان كرده است .
« ومِنْ أَهْلِ اَلْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى اَلنِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ ٩ : ١٠١ » [٣] [ كسانى از اهل مدينه به نفاق برگشتند ، تو آنها را نمى دانى نخواهى دانست ) ما آنها را مى دانيم ( لغوى خواهيم دانست ] ) در صورتى كه مقصود دانستن تحقق يافته ايست ، يعنى دانسته‌ايم واكنون هم مى دانيم وبراى آينده هم در علم ما ثبت شده است .
بنا بر اين مقصود از آياتى كه ظاهرش اتصاف خداوندى به علم پس از بروز حادثه است ، اگر چه دلالت به عدم تحقق علم خداوندى در گذشته مى كند ، ولى چنانكه گفتيم ، اين معنا يك مفاد لغوى محض است كه در تمام افعال خداوندى وارد شده است براى توضيح اين معنى اولا آياتى را در نظر مى گيريم كه علم خداوندى را

[١] سوره البقره ، آيهء ٢٣٥ . .
[٢] سوره المزمل ، آيهء ٢٠ . .
[٣] سوره التوبه ، آيهء ١٠١ . .