تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٢ - ١٩ - مطلب دوم - ميان عشق بيك موضوع و درك زيبايى و كمال آن ، تفاوت زياد وجود دارد ، آن چه كه مى تواند مقدمهاى براى عشق حقيقى باشد ، دومى است نه اولى

ناطقه به قول ابن سينا ) ندارد ، [١] زيرا خود حيوانى به طور طبيعى از پذيرش مهار عقل وبه طور كلى از پذيرش مهار من ايده آل وكار گردانانش امتناع مى ورزد .
بنا بر اين تصادم شديد چگونه مى توانند با يكديگر در عشق كه حساسترين پديدهء روانى است اشتراك بدون مزاحمت داشته باشند بلى تقويت قوهء عقلانى وجمال يابى فوق امور حيوانى مى تواند خود حيوانى را از فعاليت هدف دار جلو گيرى كند ، به اين معنى كه فعاليت خود حيوانى را تا حد بىطرفى وفعاليت ناخود آگاه غريزه تقليل بدهد . اما اين كه از طبيعت خود دست بردارد وآگاهانه از خود ايده آل تبعيت ويا با آن اشتراك بورزد ، در اين انسانها كه واقعيت نشان مى دهد وجود ندارد .
اين حقيقت را سن توماس نيز متذكر شده است [٢] اين اعتراض به روش صدر المتالهين نيز وارد است كه مطابق ابن سينا گفته وعشق مجازى را پلى براى عشق حقيقى تلقى كرده است .
١٩ - مطلب دوم - ميان عشق بيك موضوع ودرك زيبايى وكمال آن ، تفاوت زياد وجود دارد ، آن چه كه مى تواند مقدمهاى براى عشق حقيقى باشد ، دومى است نه اولى در اين كه اشياء ونمودهاى موجود در عالم هستى اعم از انسان وغير انسان به سه پديدهء زشت وزيبا وبىطرف از نظر انسان تقسيم مى شود ، جايى براى كوچكترين

[١] عبارت ابن سينا چنين است : « والرابعة - ان النفس النطقية والحيوانية ايضاً لجوارها للنطقية ابدا تعشقان كل شيء من حسن النظم والتأليف . . » . . ( نفس ناطقه ونفس حيوانى نيز به جهت مجاورت با نفس ناطقه همواره هر چيزى را كه داراى حسن نظم وتركيب است مورد عشق قرار مى دهد . .
[٢] خلاصه فلسفه ، پول فولكيه ، ص ٤٤٣ . .