تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٨٥ - ٢ - آيا راى اكثريت اقليت را به اضافهء نظريه بيش از اقليت در بر ندارد ؟

ثانيا - هدف اصلى از ترجيح اكثريت به اقليت به دست آوردن واقعيت است وهيچ منطقى پيدا نمى شود كه براى دريافت واقعيات به افزايش كميت پناهنده شود . كسى كه مى خواهد معدنى با ارزش كشف كند ، براى كشف معدن اگر وسائل شناخت معدن در كار نباشد به جاى يك كلنگ ويا ساير وسائل كاوش هزار كلنگ ووسيلهء كاوش چه نتيجهاى خواهد داد . پس مسلما اكثريت از نظر افزايش كميت نمى تواند به هدف واقع يابى انسان كمك وتأثير قطعى داشته باشد . هزار نفر بىاطلاع از قوانين الكتريسيته چه ترجيحى بيك نفر متخصص قوانين الكتريسيته دارد ؟ كار اين انسان بس شگفت آور است ، زيرا ادعايى دارد كه خنده آورترين ادعاها است وآن را به عنوان تكامل يافته ترين قانون مى گويد وباور مى كند وآن اين است كه گمان مى كند براى خشت قالب زدن ، صدها هزار نفر بىاطلاع ارزشى ندارد ، ويك نفر آدم با اطلاع به امور خشت قالب زدن ترجيح به صد هزار نفر بىاطلاع دارد ، اما براى شناخت انسانها وسرنوشت پيچا پيچ آنان يك به اضافهء پنجاه در صد كه پنجاه ويك راى در صد راى مى شود وبر چهل ونه نفر ترجيح دارد اگر چه آن پنجاه ويك نفر تنها از هويت انسانى چشم وابرو وزبان را داشته باشند وچهل ونه نفر اقليت هر يك بزرگترين رادمرد تاريخ بوده باشند .
ممكن است اين اعتراض وارد شود كه آن چه كه ما گفتيم عملا در موضوع اكثريتها واقليتها جريان ندارد ، زيرا يك عده افكار وايده ها در فضاى انتخاب سرنوشت دخالت مى ورزد كه دو گروه مخالف يكديگر را از جريان كار مطلع وآگاه مى سازند .
اين اعتراض هم صحيح به نظر نمى رسد ، زيرا به اضافهء اين كه آن انديشه ها وايده آلها براى همهء افراد از نظر عوامل وانگيزه ها ونتايج يكسان تلقى نمى شوند ، وقتى كه افراد انسانى در مقابل يكديگر صف آرايى كردند ، موضوع به دست آوردن پيروزى بهر نحو ووسيلهء ممكن دخالت كاملًا اساسى در انديشه وروان هر يك از دو گروه مى نمايد .