دست آوردن خير و نيكى عجله دارند؛ مرگ همه آنها فرا مى‌رسيد (و اثرى از آنان باقى نمى‌ماند)؛ وَ لَو يُعَجِّلُ اللّهُ لِلنّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُم بِالخَيرِ لَقُضِىَ الَيهِم اجَلُهُم ...» [١]، ولى از آنجا كه خداوند غفور و رحيم و آمرزنده و مهربان است، هرگز در مجازات بدكاران شتاب نمى‌كند، شايد بيدار شوند و به راه هدايت بازگردند.

قرآن در پايان همين آيه مى‌افزايد: «ما آنها را كه ايمان به رستاخيز ندارند، به حال خود رها مى‌كنيم تا در طغيانشان، حيران و سرگردان شوند (آن گاه آنها را مجازات مى‌نماييم)؛ ... فَنَذرُوا الَّذينَ لايَرجُونَ لِقائَنا في طُغيانِهِم يَعمَهُون». [٢]

بنابراين خدا همانند شما عمل نمى‌كند، شما در به دست آوردن نيكى‌ها عجول هستيد، ولى خداوند در مجازات شما شتابى ندارد. مقصود خداوند متعال مجازات نيست بلكه مقصود اصليش هدايت است.

طبق آيات ديگر قرآن، اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده كه منظور از آيه، اين است كه آنها با عجله از خداوند درخواست مجازات و عذاب مى‌كردند، همان گونه كه در تقاضاى نيكى‌ها عجول بودند؛ قرآن مى‌گويد: «اگر خداوند تقاضاى شما را به سرعت در مسئله عذاب مى‌پذيرفت، كسى از شما زنده باقى نمى‌ماند.» [٣] ولى معنى اوّل يا تفسير اوّل با ظاهر آيه سازگارتر است.

***

در نهمين‌ آيه ضمن اشاره به اضطراب و شتابزدگى كفّار و مشركان در برابر وعده‌هاى پيروزى مسلمانان و شكست و مجازات دردناك دشمنان آنها، مى‌فرمايد: «آنها مى‌گويند: اگر راست مى‌گوييد اين فتح وپيروزى شما در چه زمانى است؟ (چرا اين وعده‌ها تحقّق نمى‌يابد؟) و اين دليل بر آن است كه شما دروغ مى‌گوييد و خودتان را فريب مى‌دهيد؛ وَ يَقُولُون مَتَى هَذَا الفَتحُ انْ كُنْتُم صَادِقين». [٤]

قرآن در پاسخ آنها به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد: «بگو (عجله نكنيد!) اين پيروزى فرا مى‌رسد و در آن روز، ايمان كافران سودى به حال آنها نخواهد داشت و مهلتى به آنان داده‌

[١]-/ يونس، ١١

[٢]-/ همان‌

[٣]-/ با اين تفسير، آيه تقديرى دارد و آن تقدير چنين است: «ولو يعجّل اللّه للنّاسِ اجابة دعوتهم بالشّرّاستعجالهم بالخير»

[٤]-/ سجده، ٢٨