باز مى‌بينيم در اينجا صفت رذيله استكبار سبب شد كه به راستى خود را قوى‌ترين موجود جهان بدانند و حتّى قدرت خدا را فراموش كنند و در نتيجه آيات الهى را انكار نمايند و ميان خود و حقّ مانع بزرگى ايجاد كنند.

جالب اينكه آيه بعد از آن (آيه ١٦ سوره فصّلت) نشان مى‌دهد كه خدا براى تحقير اين متكبّران لجوج آنها را به وسيله تندبادى شديد و هول‌انگيز در روزهاى شوم پرغبارى (كه اجساد آنها را مانند پر كاه به اين سو و آن سو پرتاب مى‌كرد) مجازات نمود!

آرى تكبّر، حجابى است كه به انسان اجازه نمى‌دهد حتّى برترى قدرت خدا را بر نيروى ناچيز خودش ببيند و باور كند!

تعبير «بِغَيْر الْحَقِّ» در واقع قيد توضيحى است، چرا كه تكبّر و استكبار براى انسانها در هر حال حق نيست و سزاوار نمى‌باشد، اين قبايى است كه بر قامت انسانها نارساست، بزرگى تنها به خدا مى‌برازد و بس!

***

در پنجمين آيه‌ به زمان‌ «شعيب» عليه السلام‌ مى‌رسيم، در آنجا نيز مى‌بينيم عامل اصلى بدبختى و گمراهى قوم شعيب استكبار بود، مى‌فرمايد: «زورمندان قوم شعيب كه تكبّر مى‌ورزيدند گفتند: اى شعيب! سوگند ياد مى‌كنيم كه تو و كسانى را كه به تو ايمان آورده‌اند از شهر و آبادى خود بيرون خواهيم كرد، مگر اينكه به آيين ما بازگرديد آيا (مى‌خواهيد ما را بازگردانيد) اگر چه مايل نباشيم»؟!، (قَالَ الْمَلأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَنُخْرِجَنَّكَ يَا شُعَيْبُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَا اوْ لَتَعُودُنَّ فِى مِلَّتِنَا قَالَ اوَلَوْ كُنَّا كَارِهِينَ). [١]

چرا شعيب به افرادى كه به او ايمان آورده بودند و راه خداپرستى و تقوا را پيش گرفتند بايد از شهر و ديار خود تبعيد شوند؟ آيا دليلى جز اين داشت كه زورمندان و ثروتمندان متكبّر كه ايمان آوردن به شعيب و ملحق شدن به مؤمنان را براى خود كوچك مى‌شمردند، به مقابله با او برخاستند؟!

اينكه مى‌گفتند: اوْ لَتَعُودُنَّ فِى مِلَّتِنَا (يا اينكه به آيين ما بازگرديد) نه به خاطر اين بود

[١]-/ اعراف، ٨٨