اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٤ - ٣- كمى ظرفيت و سعه صدر

ريشه‌هاى اين خوى ناپسند

١- هواپرستى‌

اين خوى ناپسند، مانند بسيارى از رذايل ديگر، قبل از هر چيز از هواپرستى سرچشمه مى‌گيرد، انسان‌هاى هواپرست، معمولًا براى رسيدن به خواست دل، عجول و دستپاچه‌اند و غالباً هوا و هوس‌ها به آنها اجازه نمى‌دهد، در عواقب امور بينديشند و راه درست را براى رسيدن به مقصد برگزينند؛ به همين جهت خود رابه آب و آتش مى‌زنند و با دستپاچگى به سوى هوس‌هاى خويش مى‌دوند و خود را گرفتار مى‌سازند.

٢- حبّ و وابستگى به دنيا

حبّ دنيا كه سرچشمه و رأس خطايا و معاصى است، يكى ديگر از عوامل عجله و شتاب است. بنده دنيا چيزى جز دنيا را نمى‌بيند، و گويى چشم و گوش او كور و كر مى‌شود. آتش عشق و شوق دنيا در دل او زبانه مى‌كشد و او را با شتاب به دنبال خيالات خام مى‌فرستد و اغلب بر اثر عجله و شتابكارى، مشكلات و موانع راه را نمى‌بيند و خود را براى مقابله با آن آماده نمى‌كند و به همين دليل گرفتار شكست و ناكامى مى‌شود.

٣- كمى ظرفيت و سعه صدر

از انگيزه‌هاى ديگر «عجله و شتاب»، كمى ظرفيت و سعه صدر است، افراد كم ظرفيت معمولًا عجولند و صاحبان سعه صدر با تأنّى و خويشتن دارى و بردبارى گام برمى دارند و همه چيز را زير نظر مى‌گيرند و با قدرت و قوّت در عين خون سردى، به سوى مقصد پيش مى‌روند و به همين دليل، كمتر گرفتار شكست مى‌شوند.

تسويلات شيطان و تزئينات او و فريب‌هاى دوستان نادان و متملق و دروغگو و حسود و سخن چين، از عوامل مهم شتابزدگى و عجله است.

امام اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايند: «وَ لاتَعجَلَّنَّ الَى‌ تَصديقِ ساعٍ فَانَّ السَّاعِىَ غَاشٌّ وَ ان تَشبَّهَ بِالنَّاصِحينَ؛ در تصديق سخن‌چينان عجله مكن؛ زيرا آنها خائنند، هر چند در