اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٩ - يقظه و بيدارى

بيشتر اهمّيّت مى‌داديد». [١]

آيات و روايات فراوانى به همين منظور، از منبع وحى يا از سرچشمه قلب پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله صادر شده است. اساساً تمام آيات انذار و بشارت، براى رسيدن به همين هدف است؛ يعنى، هدفش زدودن آثار «غفلت» و بيدار ساختن افراد و اقوامى است كه در خواب بى خبرى فرو رفته‌اند.

هشدارهاى قرآن مجيد با جمله‌هايى مانند «افَلاتَعْقِلُون‌ [٢]؛ آيا انديشه نمى‌كنيد و عقل خود را به كار نمى‌اندازيد» و «أَفَلا تَذَكَّرُون‌ [٣]؛ آيا متذكر نمى‌شويد» و «افَلَا تَتَفَكَرُونَ؛ آيا انديشه نمى‌كنيد» و «او لَم يَتَدَبَّرُوا القُرآن» و مانند اينها، همه به منزله بانگ‌هايى است كه رهبر بيدار دل، به پيروانى كه در خواب سنگين فرو رفته‌اند، مى‌زند تا بيدار شوند و آماده حركت به سوى مقصد گردند.

همچنين آياتى كه تأكيد بر ذكر خدا دارد و اعراض از ذكر حق را منشأ تباهى انسان و «معيشت ضنك» در اين جهان و نابينا محشور شدن در آن جهان مى‌شمرد، مسلمانان را از اسباب لهو؛ يعنى، آنچه كه انسان را از ياد خدا غافل سازد، برحذر مى‌دارد، همه براى رسيدن به اين مقصود؛ يعنى، حالت‌ «يقظه» و بيدارى است.

در روايات اسلامى نيز به طور گسترده به مسئله‌ «يقظه» اشاره شده است، از جمله:

١- اميرمؤمنان على عليه السلام در خطبه‌اى كه اشاره به هدف بعثت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله دارد، مى‌فرمايند: «ايُّهَا النَّاسُ انَّ اللّهَ ارْسَلَ الَيْكُمْ رَسُولًا لِيُزِيحَ بِهِ عِلَّتَكُمْ وَ يُوقِظَ بِهَا غَفْلَتَكُمْ؛ خداوند پيامبرى به سوى شما فرستاد تا بيماريهاى (روحى و اخلاقى و اجتماعى) شما را برطرف سازد و شما را از خواب غفلت بيدار كند». [٤]

نه تنها پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله بلكه تمام انبيا، براى همين منظور مبعوث شده‌اند؛ يا حدّاقل‌

[١]-/ امام خمينى (ره). كتاب جهاد اكبر يا مبارزه با نفس، صفحه ١٥١

[٢]-/ اين عبارت ١٣ بار در قرآن كريم ذكر شده است‌

[٣]-/ اين عبارت نيز در ٧ مورد ذكر شده است‌

[٤]-/ بحار الانوار، جلد ٧٤، صفحه ٢٩٦