اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٠ - يقظه و بيدارى
يكى از اهداف اصلى آنها، ايجاد حالت «يقظه» مىباشد.
٢- امام حسن مجتبى عليه السلام در خطبهاى كه براى مردم كوفه خواند، چنين فرمود:
«ايُّهَا النَّاسُ تَيَقَّظُوا مِنْ رَقْدَةِ الْغَفْلَةِ وَ مِن تَكَاشُفِ الظُّلْمَةِ، فَوَالَّذي خَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَءَ النَّسَمَةَ وَ تَرَدّى بِالْعَظَمَةِ، لَئِن قَامَ الىَّ مِنْكُم عُصْبَةٌ بِقُلوبٍ صَافِيَةٍ وَ نِيّاتٍ مُخلِصَةٍ، لا يَكُون فِيها شَوْبُ نِفاقٍ وَ لا نِيّةَ افْتِرَاقٍ لَاجاهِدنَّ السَّيفَ قَدَماً قَدَماً وَ لَا ضَيِّقَنَّ مِنَ السُّيُوف جَوَانِبَها وَ مِنَ الرِّماحِ اطرافَهَا وَمِنَ الْخَيْلِ سَنابِكَها فَتَكَلَّمُوا رَحِمَكُمُ اللّهُ؛ اى مردم! از خواب «غفلت» بيدار شويد و از تراكم ظلمت بى خبرى بپرهيزيد. سوگند! به كسى كه دانه را در زير خاك شكافته و بندگان را آفريده، و رداى عظمت پوشيده، هرگاه گروهى از شما با دلهاى پاك و نيّتهاى خالص كه در آن آلودگى به نفاق نباشد و قصد افتراق در آن راه نيابد، بپاخيزند (و مرا يارى كنند)، من با شمشير، گام به گام جهاد مىكنم و با ضربات شمشيرهاى خود، عرصه را بر آنها تنگ مىسازم و نوك سرنيزهها را بر پيكرشان كُند مىكنم و سم اسبها را در اين راه، فرسوده مىسازم؛ پس سخن بگوييد، خدا رحمتتان كند (و از دشمن نترسيد)». [١]
امام مجتبى عليه السلام اين سخن را در حالى بيان داشتند كه خواب «غفلت» بر كوفيان غلبه كرده بود و آن حضرت هر چه آنان را دعوت به جهاد با غارتگران شام و لشكر معاويه مىفرمودند، آنها اجابت نمىكردند.
٣- در كتاب «فلاح السّائل» دعايى كه مورد تأييد امام صادق عليه السلام نيز قرار گرفته، پيرامون جبران خطاها و غفلتهاى نماز، چنين بيان مىدارد: «فَصَلِّ عَلَى مُحَمّدٍ وَ آلِهِ وَ اجْعَلْ مَكَان نُقْصَانِها تَماماً وَ عَجِّلْني تَثَبُّتاً وَ تَمَكُّناً وَ سَهْوِى تَيَقُّظاً وَ غَفْلَتي تَذَكُّراً وَ كَسَلى نَشاطاً؛ پس درود بر محمد و آلش بفرست و هر نقصانى در نماز من رخ داده، كاملش فرما و به زودى به من ثبات قدم و توانايى عنايت كن (تا كاستىها را جبران كنم) و سهو مرا به بيدارى و «غفلتم» را به يادآورى و كسالتم را به نشاط مبدّل فرما». [٢]
٤- امام اميرمؤمنان عليه السلام در نهج البلاغه خطاب به انسانهاى بى درد مىفرمايند: «امَا مِنْ دائكَ بُلُولٌ امْ لَيْسَ مِنْ نَوْمِكَ يَقْظَةٌ؛ آيا درد تو را درمان و خواب تو را بيدارى نيست». [٣]
[١]-/ بحارالانوار، جلد ٤٤، صفحه ٦٧
[٢]-/ بحار الانوار، جلد ٨٣، صفحه ١٤
[٣]-/ نهج البلاغه، خطبه ٢٢٣