اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٦ - ه- غفلت و هلاكت انسان

قدرتها و ثروتها و عزّتها بيشتر بينديشيم، كمتر گرفتار «غفلت» خواهيم شد.

امام اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايند: «انَّ مَنْ عَرَفَ الْايَّامَ لَمْ يَغْفَل عَنْ الاسْتِعْدادِ؛ آن كس كه وضع روزگار را بشناسد، از آمادگى (براى سفر آخرت) غافل نمى‌شود». [١]

در حديث ديگرى امام صادق عليه السلام چنين فرموده‌اند: «اغْفَلَ النَّاسِ مَنْ لَمْ يَتَّعِظ بِتَغَيُّرِ الدُّنيَا مِنْ حَالٍ الَى‌ حالٍ؛ غافلترين مردم كسى است كه از تغيير و تحوّل روزگار از حالى به حال ديگر، پند نگيرد». [٢]

٢- استمرار و دوام ذكر

عامل مؤثر ديگر براى زدودن آثار «غفلت» استمرار و دوام ذكر است؛ زيرا، ياد خدا دل را بيدار مى‌كند، روح را صفا مى‌بخشد و چشم بصيرت را بينا مى‌سازد و در پرتوى آن، انسان، حق را حق مى‌بيند و باطل را باطل و قادر به تشخيص دوست و دشمن سعادت خود مى‌شود.

لذا اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايند: «بِدَوَامِ ذِكْرِاللّهِ تَنْجابُ الْغَفْلَةُ؛ با استمرار ياد خدا، آثار غفلت زدوده مى‌شود». [٣]

٣- نماز با حضور قلب‌

اداى نماز در وقت مقرّر و با حضور قلب و توجّه به محتواى راز و نياز و مناجات با خدا، قلب را صيقل داده و زنگار «غفلت» را از آينه روح مى‌زدايد.

طبيعت زندگى دنيا، غفلت زا است كه گاهى انسان را چنان به خود مشغول مى‌سازد كه همه چيز را فراموش مى‌كند؛ حتى، خويشتن خويش را. نماز فرصت بسيار خوبى براى بازنگرى در اعمال و بازيافتن خويشتن خويش و نجات از چنگال اهريمن‌ «غفلت» است.

امام باقر عليه السلام در اين رابطه مى‌فرمايند: «ايُّمَا مُؤْمِنٍ حَافَظَ عَلَى الصَّلَواتِ الْمَفْرُوضَةِ فَصَلّاهَا لِوَقتِهَا فَلَيْسَ هَذَا مِنَ الْغَافِلين؛ (اگر) هر فرد با ايمانى، نمازهاى واجب را به موقع و

[١]-/ ميزان الحكمه، جلد ٣، صفحه ٢٢٨٥، حديث ١٥١٨٩

[٢]-/ بحارالانوار، جلد ٧٤، صفحه ١١٢

[٣]-/ غررالحكم، حديث ٤٢٦٩