اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤١ - ٢- آثار منفى جبن و ترس در زندگى فردى و اجتماعى

شجاعت فرمود: «مُوَافِقَةُ الْاقْرَانِ وَ الصَّبْرُ عِنْدَ الطَّعَانِ؛ هماهنگى با اقران و ايستادگى در برابر ضربات دشمن». [١]

قرآن مجيد در يك جا مى‌فرمايد: «وَ لَاتُلْقُوا بِايْديِكُمْ الَى التَّهْلُكَةِ؛ با دست خود خويشتن را به هلاكت نيافكنيد»! [٢]

و در جاى ديگر در وصف مؤمنان راستين مى‌گويد: «... اشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ ...؛ آنها در برابر كافران سخت و شديدند (و ترس و واهمه‌اى به خود راه نمى‌دهند)». [٣]

از آنچه در بالا گفته شد به خوبى مى‌توان نتيجه گرفت كه شجاعت به عنوان يك فضيلت حدّ وسطى است در ميان‌ «تهوّر» و «جبن».

٢- آثار منفى جبن و ترس در زندگى فردى و اجتماعى‌

اين صفت رذيله آثار نامطلوب بسيار زيادى در سراسر زندگى انسانها دارد و به يقين يكى از عوامل قطعى شكست و زبونى و ذلّت است.

ملّت‌هاى بسيارى را در طول تاريخ مى‌شناسيم كه با داشتن عِدّه و عُدّه فراوان سالها گرفتار زبونى و اسارت بودند، ولى به محض اينكه رهبرى شجاع و فرماندهى با شهامت پيدا كردند تمام توان آنها بسيج شد و به سرعت عقب‌ماندگى خود را جبران كردند و به اوج عزّت و عظمت رسيدند.

شجاعت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به هنگام هجرت و در ميدان بدر و احد، و در ميدان احزاب و در ساير غزوات يكى از مهمترين عوامل پيروزى و پيشرفت سريع اسلام بود.

به همين دليل در احاديث اسلامى از امام على عليه السلام آمده است كه فرمود: «الشُّجَاعَةُ عِزٌّ حَاضِرٌ وَ الْجُبْنُ ذُلٌّ ظَاهِرٌ؛ شجاعت عزّت حاضر است و جبن ذلّت آشكار»!

و در جاى ديگر فرمود: «الشُّجَاعَةُ نُصْرَةٌ حَاضِرَةٌ وَ فَضِيلَةٌ ظَاهِرَةٌ؛ شجاعت يارى حاضر و فضيلت آشكار است». [٤]

[١]-/ همان مدرك، جلد ٢، صفحه ١٤١٢

[٢]-/ بقره، ١٩٥

[٣]-/ فتح، ٢٩

[٤]-/ هر دو حديث در شرح فارسى غرر و درر آمدى جلد ٧ صفحه ١٧١ آمده است‌