اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥ - الگوى صبر و اسطوره مقاومت

اولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ». [١]

گرچه در اين آيات، تنها به يكى از شاخه‌هاى صبر؛ يعنى صبر بر مصائب و مشكلات اشاره شده، ولى اهمّيّت آن به اندازه‌اى است كه صلوات و درود و رحمت الهى به اين دسته از صابران جارى شده، و آنها مسيرهاى هدايت را در پرتو همين صبر و شكيبايى مى‌پيمايند.

با توجه به اين نكته كه آزمايش‌هاى گوناگون در اين جهان از سنت‌هاى خلل‌ناپذير الهى است، و عبور از گردنه‌هاى صعب العبور آن جز با صبر ممكن نيست، به نقش صبر و شكيبايى در زندگى و آثار نهايى آن پى مى‌بريم.

چه افتخارى از اين بالاتر كه انسان در برابر صبرش، مشمول اين سه عنايت بزرگ الهى گردد:

نخست، صلوات و درودى از نوع آنچه بر پيامبر بزرگش فرستاده مى‌شود و سپس شمول رحمت واسعه الهى، نسبت به او و از همه مهمتر، هدايت پروردگار كه سرچشمه تمام نعمت‌ها و خوشبختى هاست.

در اين كه چرا صلوات به صورت جمع آمده دو تفسير ذكر شده كه هر دو مى‌تواند صحيح باشد: نخست اين كه اشاره به انواع اكرام و احترام الهى است، و ديگر اين كه اشاره به تكرار آن مى‌باشد. تعبير به رحمت، به صورت نكره نيز اشاره به اهمّيّت و عظمت است.

در بيان تفاوت ميان صلوات و رحمت، بعضى گفته‌اند: صلوات اشاره به مدح و ثناى الهى و لطف و مغفرت اوست؛ در حالى كه رحمت، اشاره به انواع نعمت‌هاى مادى و معنوى در دنيا و آخرت دارد.

در چهاردهمين‌ و آخرين آيه از آيات مورد بحث كه در سوره والعصر آمده، قرآن مجيد ضمن بيان اين كه همه انسان‌ها در خسران و زيان قرار دارند، جز كسانى كه داراى يك برنامه چهار ماده‌اى هستند كه يكى از موادّ آن، صبر و شكيبايى و استقامت است،

[١]-/ بقره، ١٥٥ تا ١٥٧