اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٥ - جود و سخاوت

١٨

جود و سخاوت‌

اشاره‌

اين دو واژه كه در مقابل‌ «بخل» است، غالباً در يك معنى استعمال مى‌شود؛ ولى گاه از بعضى كلمات استفاده مى‌شود كه‌ «جود» مرحله بالاتر از «سخاوت» است؛ زيرا در تعريف‌ «جود» گفته‌اند: «بخشش بدون درخواست است كه در عين حال، بخشش خود را كوچك بشمارد.» گاه گفته‌اند: «جود، خوشحال شدن از درخواست مردم و شادگشتن به هنگام بخشش است.» بعضى نيز گفته‌اند: «جود بخششى است كه مال را، مال خدا بشمرد و سائل را بنده خدا بداند و خودش را در اين ميان واسطه ببيند»؛ در حالى كه‌ «سخاوت» معنى وسيع‌ترى دارد و هرگونه بذل و بخشش را شامل مى‌شود.

بعضى نيز گفته‌اند: «كسى كه بخشى از اموال خود را ببخشد و بخش ديگر را براى خود بگذارد، صاحب سخاوت است و كسى كه اكثر آن را ببخشد و مقدار كمى را براى خود بگذارد، داراى جود است». مطابق تمام اين تعريفها «جود» مرحله بالاتر از «سخاوت» است.

به هر حال‌ «جود» و «سخاوت» از فضايل مهم اخلاقى است، هر اندازه‌ «بخل» نشانه پستى و حقارت و ضعف ايمان و فقدان شخصيت است؛ «جود» و «سخاوت» نشانه ايمان و شخصيت والاى انسان است.

در آيات قرآن مجيد گرچه واژه‌ «جود» و «سخاوت» به كار نرفته است، اما تعبيرات ديگرى ديده مى‌شود كه منطبق بر اين دو مفهوم است و قرآن نيز براى آن ارج فراوانى‌