اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٨ - الف- جهل و نادانى

نتيجه‌

گرچه بيشتر مردم از آثار زيانبار «غفلت» غافلند؛ اما پيشوايان بزرگ ما كه فاجعه حاصل از آن را مى‌ديدند، با عبارتهاى مختلف و تعبيرهاى گوناگون هشدار دادند و همان گونه كه در عبارت‌هاى گذشته بيان شد، اهمّيّت موضوع را گوشزد كردند.

يادآورى اين موضوع نيز لازم است كه‌ «غفلت» مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد؛ يعنى، شامل‌ «غفلت» از خدا و «غفلت» از يوم المعاد و ناپايدارى دنيا و «غفلت» از شيطان و وسوسه‌هاى او مى‌شود و در يك بيان كلى، «غفلت» از تمام امورى كه به نوعى با سعادت انسان ارتباط دارد.

نكات مهمى درباره غفلت‌

گرچه اين صفت در سرنوشت انسان تأثير فوق العاده دارد و جزء صفات رذيله محسوب مى‌شود؛ ولى چرا علماى اخلاق به سراغ آن نرفته و سخن درباره آن نگفته‌اند و يا اگر گفته‌اند، بسيار مختصر و كوتاه بوده است. به هرحال در اين بحث، مسايلى وجود دارد كه بايد هر كدام جداگانه مورد بررسى قرار گيرد:

١- عوامل غفلت‌

الف- جهل و نادانى‌

«غفلت» و بى خبرى سرچشمه‌هاى زيادى دارد كه نخستين عامل آن، جهل و ناآگاهى است.

عدم شناخت مقام پروردگار، بى توجّهى به مسئله قيامت، ناآگاهى نسبت به بى‌اعتبارى مال و مقام و ثروت دنيا، بى‌خبرى از وسوسه‌هاى شيطان و شيطان صفتان، از مهمترين عوامل غفلت است.

امام اميرمؤمنان على عليه السلام در اين زمينه مى‌فرمايند: «انَّ مَنْ عَرَفَ الايَّامَ لَمْ يَغْفَل عَن‌ الاسْتِعْدَادِ؛ كسى كه وضع روزگار (و بى اعتبارى دنيا) را بداند از آمادگى براى سفر آخرت‌