در دهمين‌ آيه، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را دستور مى‌دهد كه (از سوى خداوند متعال) به تمام بندگان با ايمانش چنين بگويد: «اى بندگان من كه ايمان آورده‌ايد، تقواى الهى پيشه كنيد؛ براى كسانى كه در اين دنيا نيكى كرده‌اند، پاداش نيكى است؛ سرزمين خدا وسيع است (هر گاه تحت فشار شديد كافران جبّار قرار گرفتيد، تسليم نشويد، بلكه مهاجرت كنيد؛ زيرا صابران اجر و پاداش خود را بى حساب دريافت مى‌كنند؛ قُلْ يَا عِبَادِىَ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُم لِلَّذينَ احسَنُوا فِى هَذِهِ الدُّنيَا حَسَنَةً وَ ارضُ اللّهِ وَاسِعَةٌ انَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ اجْرَهُمْ بِغَيرِ حِسابٍ». [١]

اين آيه از يك سو نشان مى‌دهد كه انسان بايد در برابر مشكلاتى كه در راه مقابله با جبّاران متحمل مى‌شود، از نيروى صبر كمك بگيرد؛ زيرا بدون آن چاره‌اى جز تسليم در برابر ظالمان زورمدار ندارد.

از سوى ديگر، پاداش صابران را بى حساب و غير قابل شمارش بيان مى‌دارد.

تعبير «بى حساب» نشان مى‌دهد كه خداوند، آن قدر به آنها پاداش مى‌دهد كه جز او، كسى قادر به حسابش نيست. به همين جهت در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«هنگامى كه نامه‌هاى اعمال گشوده مى‌شود و ترازوهاى اعمال نصب مى‌شود، براى كسانى كه گرفتار بلاهاى سختى شدند و صبر كردند، نه ترازويى نصب مى‌شود و نه نامه عملى گشوده خواهد شد (بلكه بى حساب به آنها پاداش مى‌دهند) [٢]؛ سپس پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آيه فوق را تلاوت نمود: انَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ اجْرَهُم بِغَيرِ حِسابٍ».

تعبير به «غير حساب» در آيات متعددى آمده است كه اغلب مربوط به روزى‌هاى فراوان دنيوى است كه خداوند به بعضى از انسان‌ها مى‌دهد؛ تنها در اين مورد و در آيه ٤٠ سوره مؤمن، از پاداش‌ها و روزى‌هاى قيامت سخن به ميان آمده. به يقين جايى كه پاداش يا روزى بدون حساب داده شود، تناسبى با كميّت و كيفيّت اعمال نخواهد داشت، بلكه متناسب با لطف پروردگار است و در نتيجه بسيار مهم و والا خواهد بود.

***

[١]-/ زمر، ١٠

[٢]-/ اين حديث را مرحوم طبرسى در «مجمع البيان» و قرطبى در تفسير خود و برسويى در «روح البيان» باتفاوت‌هاى مختصرى در ذيل آيه مورد بحث نقل كرده‌اند