اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩١ - آثار زيانبار شهوت پرستى

آثار زيانبار شهوت پرستى‌

از بحث‌هاى قبل روشن شد كه‌ «شهوت» داراى مفهوم عام و وسيعى بوده و شامل هرگونه دوست داشتن، تمايل و رغبت به درك لذت و خواهش نفس مى‌شود. بدون اين كه اختصاص به شهوت جنسى داشته باشد، گرچه گاهى در خصوص شهوت جنسى نيز به كار رفته است.

در قرآن مجيد نيز اين مفهوم در يازده مورد به صورت عام استفاده شده است و تنها در دو مورد در معنى خاص آن به كار رفته است. در روايات اسلامى و كلمات علماى اخلاق نيز اغلب در مفهوم عام به كار رفته كه در مقابل آن واژه‌ «عفت» به معنى خويشتن دارى و چشم پوشى از لذايذ گناه آلوده مادى به كار مى‌رود.

اين مفهوم بيشتر در موارد منفى به كار مى‌رود، اما گاهى در موارد مثبت نيز به كار رفته است؛ مانند، آن جايى كه خداوند خطاب به بهشتيان مى‌فرمايد: «... وَ لَكُم فيهَا مَا تَشْتَهي أنْفُسُكُم ...؛ هر چه را دوست بداريد و به آن تمايل داشته باشيد، در بهشت براى شما فراهم است» [١] يا آن جايى كه مى‌فرمايند: «... فيهَا مَا تَشْتَهيهِ الانْفُسُ وَ تَلَذُّ الاعْيُن‌ ...؛ در بهشت آنچه دل‌ها مى‌خواهد و چشم از آن لذت مى‌برد، موجود است». [٢]

به هر حال اين واژه، بيشتر داراى بار منفى بوده و در مواردى كه هوا و هوس افراطى بر انسان چيره گشته و تمايلات ويرانگر و گناه آلود بر تمام وجودش مستولى گردد به كار مى‌رود.

اين واژه و مشتقات آن، در قرآن مجيد، سيزده مورد به كار رفته كه شش مورد آن داراى مفهوم مثبت و هفت مورد آن داراى مفهوم منفى است.

به هر حال‌ «شهوت» به هر معنى كه باشد، هرگاه مفهوم خاص آن كه همان خواست‌هاى افراطى و شهوانى است مورد نظر باشد؛ آثار زيانبارى به دنبال خواهد داشت كه به وضوح قابل مشاهده است كه ضمن توجه به رواياتى كه در فصل قبل آورديم؛ بايد اذعان داشت كه سرتاسر تاريخ نيز مملو از پيامدهاى نامطلوب شهوت پرستى‌هاست كه به طور خلاصه مى‌توان به عناوين زير، اشاره كرد:

[١]-/ فصلت، ٣١.

[٢]-/ زخرف، ٧١