اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٢ - ١- مفهوم غرور

اين معنى از عمق فاجعه‌اى كه به خاطر غرورشان در آن گرفتارند خبر مى‌دهد.

تعبير به‌ «دينهم» اشاره به فطرى بودن دين الهى است كه در سرشت همه انسانها حتّى مشركان وجود داشته و دارد، يا اينكه اشاره به كسانى است كه حتّى آيين بت‌پرستى خودشان را به بازى و مسخره مى‌گرفتند و به خاطر غرور حتّى به آن هم پايبند نبودند و يا اشاره به آيين اسلام است كه خداوند به نفع آنان و براى آنها فرستاده است.

در دوازدهمين‌ آيه به همه انسانها هشدار مى‌دهد و از اينكه فريب زرق و برق دنيا را بخورند و به آن مغرور شوند و در دام شيطان بيفتند بر حذر مى‌دارد، مى‌فرمايد: «اى مردم! ... وعده الهى حق است مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد و مغرور سازد و مبادا شيطان شما را فريب دهد»! (يَا ايُّهَا النَّاسُ ... انَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلَاتَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَ لَايَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ). [١]

جالب اينكه اسباب غرور در اين آيه دو چيز شمرده شده: «زرق و برق دنيا» و «شيطان» و اين تعبير نشان مى‌دهد كه گاه انسان بى آنكه از زندگى مادّى مرفّهى برخوردار باشد تنها با مشتى خيالات بى اساس مغرور مى‌شود و براى خود مقام و شخصيّتى مى‌پندارد، در برابر حق سركشى مى‌كند و در دام شيطان گرفتار مى‌شود.

درست است كه دنياى پر زرق و برق يكى از دامهاى شيطان است ولى گاه خيال و پندار هم سرچشمه نفوذ شيطان مى‌گردد و انسان با آن دلخوش مى‌شود.

نتيجه نهايى‌

از مجموع آنچه در تفسير و شرح آيات بالا گفته شد اين واقعيّت به دست مى‌آيد كه مسئله غرور و نخوت ازآن روزى كه آدم پا به اين كره خاكى نهاد، در تمام دورانهاى تاريخ و عصر انبياى پيشين تا امروز، يكى از سرچشمه‌هاى اصلى و خطرناك فساد و انحراف و كفر و نفاق بوده است، مطالعه در اين آيات نشان مى‌دهد كه تا چه حد اين‌

[١]-/ لقمان، ٣٣