اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٢ - ٤- هجوم اندوه و غصه

وَقتِها فَيَضِيقُ قَلبُكَ وَ صَدرُكَ وَ يَخشاكَ (يغشاك) القُنوط؛ براى چيدن هيچ ميوه‌اى قبل از رسيدن آن، عجله مكن، تنها در موقع (مناسبش) به آن خواهى رسيد (و بهره‌خواهى گرفت) و بدان، كسى كه امور تو را تدبير مى‌كند، نسبت به وقتى كه به صلاح حال توست، آگاهتر است، بنابراين به انتخاب او در همه كارهايت اعتماد كن، تا حال تو اصلاح شود و هرگز براى نيازهاى خود قبل از رسيدن وقتش «عجله» نكن كه سبب تنگدلى و چيره شدن نوميدى برتو مى‌شود». [١]

٣- ندامت و پشيمانى‌

سوّمين‌ پيامد شوم‌ «عجله» ندامت و پشيمانى است كه در احاديث گذشته به آن اشاره شد. چه بسيارند كسانى كه براى انجام كارها، قبل از فراهم شدن زمينه‌ها عجله كرده‌اند و نيروهايشان به هدر رفته و هرگز به مقصد و مقصود خود نايل نشده‌اند؛ در حالى كه اگر كمى خويشتن دارى مى‌كردند، هرگز به چنان سرنوشتى مبتلا نمى‌شدند و چه بسيار كسانى كه به خاطر دستپاچگى به سراغ چيزى رفته‌اند كه دشمن جان آنها بوده و آرزو مى‌كنند كه اى كاش! به سراغ آن نمى‌رفتند.

اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايند: «فَكَمْ مِن مُستَعجِلٍ بِما ان ادرَكَهُ وَدَّ انَّهُ لَم يُدرِكْهُ؛ چه بسيارند افرادى كه براى چيزى عجله مى‌كنند كه اگر به آن دست يابند (فوراً پشيمان مى‌شوند و) دوست دارند هرگز به آن نرسيده بودند». [٢]

٤- هجوم اندوه و غصه‌

چهارمين‌ پيامد منفى‌ «عجله» در كارها، هجوم امواج اندوه و غصّه، سوى انسان است؛ زيرا ناكامى‌ها و شكست‌هاى حاصل از عجله و دستپاچگى در بسيارى از اوقات، بسيار گران تمام مى‌شود و انسان را با اندوه فراوان روبرو مى‌كند.

حضرت اميرمؤمنان على عليه السلام در يكى از كلمات قصارش در «غررالحكم» مى‌فرمايند:

«العَجَلُ قَبْلَ الامكانِ يُوجِبُ الغُصّةَ [٣]؛ شتابزدگى پيش از فراهم شدن امكانات، سبب اندوه و غصه است».

[١]-/ بحارالانوار، جلد ٧٥، صفحه ٣٧٩

[٢]-/ نهج البلاغه، خطبه ١٥٠

[٣]-/ غررالحكم، حديث ١٣٣٣