اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٥ - عجله و شتاب در روايات اسلامى

پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز چنين بود و آنچه در آيه فوق آمده، در واقع جنبه تأكيد يا آموزشى براى ديگران و يا هشدارى براى كافران است كه از مهلت الهى سوء استفاده نكنند.

اين آيه گواه روشنى است بر اين كه صبر و بردبارى و ترك عجله، فضيلتى است كه در تمام پيامبران بزرگ بوده است؛ همانهايى كه در طول تاريخ بشرى، اسوه و الگو براى خلق خدا بوده‌اند.

نتيجه‌

از مجموع آيات فوق روشن مى‌شود كه عجله و شتابزدگى كه در اقوام و ملل گوناگون بوده و هست، تا چه اندازه از نظر اسلام، يك ضدّ ارزش است و صبر و بردبارى و حوصله تا فراهم شدن زمينه‌هاى هر كار، در رديف مهمترين فضايل اخلاقى و انسانى است. فضيلتى كه تمام انبياى بزرگ الهى و رهبران بشريّت به آن آراسته بودند.

عجله و شتاب در روايات اسلامى‌

در روايات اسلامى بحث‌هاى فراوانى درباره نكوهش‌ «عجله» و ستايش‌ «تأنى» و خويشتن‌دارى ديده مى‌شود كه نكات زيادى در آنها نهفته است، به عنوان نمونه:

١- رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمايند: «الْاناةُ مِنَ اللّهِ وَ العَجَلةُ مِنَ الشَّيْطانِ؛ تأنّى و خويشتن دارى از سوى خداست و عجله و شتاب از شيطان است». [١]

٢- در حديث ديگرى همان حضرت صلى الله عليه و آله مى‌فرمايند: «انَّما اهْلَكَ النَّاسَ العَجَلَةُ وَ لَو انَّ النَّاسَ تَثَبَّتُوا لَم يُهلِكْ احدٌ؛ عجله و شتاب مردم را هلاك كرده و اگر مردم داراى تأنّى و خويشتن دارى بودند، هيچ كس به هلاكت نمى‌رسيد». [٢]

البتّه منظور، هلاكت‌هايى است كه بر اثر حوادث غير منتظره و ناپخته پيش مى‌آيد كه اغلب مولود عجله و دستپاچگى است.

[١]-/ بحارالانوار، جلد ٦٨، صفحه ٣٤٠

[٢]-/ همان مدرك‌