اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٩ - درجات بخل

حساب اغنيا را بپردازد». [١]

در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده است: «اقَلُّ النّاسِ راحَةً الْبَخيلُ؛ آرامش و آسايش بخيل از تمام مردم كمتر است». [٢]

٥- «بخل» موجب بدنامى و سوء شهرت و لعن و نفرين مردم مى‌شود؛ همان گونه كه اميرمؤمنان على عليه السلام فرمودند: «بِالْبُخْلِ تَكْثُرُ المَسَبَّةَ؛ به خاطر بخل، بدگويى و دشنام مردم زياد مى‌شود». [٣]

٦- «بخل» جامع بسيارى از اخلاق رذيله و صفات نكوهيده است و بسيارى از رذايل اخلاقى از آن نشأت مى‌گيرد؛ مانند سوء ظن، حسد، ترس، جبن، از دست دادن اخلاص نيت و صفاى باطن و گرفتارى در چنگال قساوت قلب؛ حضرت على عليه السلام در اين زمينه مى‌فرمايند: «النَّظَرُ الَى البَخيلِ يُقْسِىَ الْقَلْبَ». [٤]

حديث پر معناى ديگرى از همان بزرگوار نقل شده است: «الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَساوِى العُيوبِ وَ هُوَ زِمامٌ يُقادُ بِهِ الَى‌ كُلِّ سُوءٍ؛ بخل جامع تمام عيبها و زمامى است كه انسان را به هر بدى مى‌كشد». [٥]

درجات بخل‌

«بخل» مانند تمام صفات رذيله، داراى درجاتى است. بعضى از مراحل آن به قدرى ضعيف است كه ممكن است از ديد بسيارى از افراد، مخفى بماند و بعضى از مراحل آن به قدرى آشكار است كه هر كس، حتى كودكان نيز آن را درك مى‌كنند.

بعضى نسبت به اموال خود بخيلند؛ يعنى حاضر نيستند كمترين بهره‌اى به ديگران برسانند. بعضى از آن هم فراتر رفته، نسبت به اموال مردم بخيلند؛ يعنى اگر ببينند كسى به ديگرى احسان قابل ملاحظه‌اى مى‌كند، ناراحت مى‌شوند. بعضى از آن نيز فراتر

[١]-/ شرح فارسى غررالحكم، جلد ٤، صفحه ٣٤٦، حديث ٦٢٨٠

[٢]-/ بحارالانوار، جلد ٧٠، صفحه ٣٠٠

[٣]-/ شرح فارسى غررالحكم، جلد ٣، صفحه ٢٠٠، حديث ٤١٩٥

[٤]-/ بحارالانوار، جلد ٧٥، صفحه ٥٣

[٥]-/ بحارالانوار، جلد ٧٠، صفحه ٣٠٧