اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٣ - نكوهش غرور در روايات اسلامى

صفت رذيله مايه بدبختى گروه عظيمى از انسانها و جوامع بشرى مى‌شود و اگر هيچ دليلى بر زشتى اين رذيله اخلاقى جز همين آيات نباشد كافى است.

نكوهش غرور در روايات اسلامى‌

مذمّت از اين خوى زشت در احاديث اسلامى نيز بازتاب گسترده‌اى دارد:

١- در حديثى از امام اميرمؤمنان عليه السلام مى‌خوانيم: «سُكْرُ الْغَفْلَةِ وَ الْغُرُورِ ابْعَدُ افَاقَةً مِنْ سُكْرِ الْخَمُورِ!؛ مستى غفلت و غرور از مستى شراب طولانى‌تر است». [١]

٢- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم: «جِمَاعُ الشَّرِّ فِى الْاغرَارِ بِالْمَهَل وَ الْاتِّكَالِ عَلَى الْعَمَلِ؛ كانون بدى‌ها در مغرور شدن به مهلت الهى و اعتماد بر اعمال (ناچيز) است». [٢]

انسان عمل خير ناچيزى انجام مى‌دهد و به وسيله آن خود را اهل نجات مى‌داند و آزادى بى قيد و شرطى براى خود قائل است يا اينكه گناهانى از او سر زده و مهلت پروردگار سبب غرورش مى‌شود.

٣- در حديث ديگرى از آن حضرت مى‌بينيم غرور ضدّ عقل شمرده شده است، مى‌فرمايد: «لَايُلْقَى الْعَاقِلُ مَغْرُوراً؛ آدم عاقل هرگز مغرور ديده نمى‌شود». [٣]

٤- در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم كه غرور، انسان را در انبوهى از خيالات گرفتار مى‌سازد و اسباب نجات را از او قطع مى‌كند: «مَنْ غَرَّهُ السَّرَابُ تَقْطَعَتْ بِهِ الْاسْبَابُ!؛ كسى كه سراب‌ها او را فريب دهد و مغرور سازد اسباب (نجات) از او قطع مى‌شود»! [٤]

٥- همان امام بزرگوار در تعبير زيباى ديگرى در باره گروهى از منحرفان مى‌فرمايد:

«زَرَعُوا الْفُجُورَ وَ سَقَوْهُ الْغُرُورَ وَ حَصَدُوا الثُّبُورَ؛ آنها بذر فجور و گناه را افشاندند و با آب غرور و فريب آن را آبيارى كردند و محصول آن را كه بدبختى و هلاكت بود درو كردند»! [٥]

٦- در سخن ديگرى آن حضرت غرور و خودبينى را يكى از موانع پندپذيرى انسان مى‌شمرد، مى‌فرمايد: «بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَةِ حَجَابٌ مِنَ الْغِرَّةِ؛ در ميان شما و موعظه‌

[١]-/ غررالحكم، حديث ٥٧٥٠

[٢]-/ غرر الحكم، حديث ٣٠٠٢

[٣]-/ غررالحكم، حديث ٧١٨٣

[٤]-/ غررالحكم، حديث ٢٣٧٦

[٥]-/ نهج البلاغه، خطبه ٢