اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - ٢- اسباب غرور

به (كرم) خدا مغرور نشو و همچنين به صالح بودن و علم و عمل و نيكوكارى و عبادت‌هايت»! [١]

در اين حديث به عوامل ديگر غرور از جمله اعمال صالح، انفاق در راه خدا و عبادات اشاره شده كه هر كدام از آنها مى‌تواند عاملى براى مستى غرور گردد.

افراد صالح كم ظرفيّتى را مى‌بينيم كه هرگاه توفيق انجام عبادات يا اعمال نيكى پيدا مى‌كنند ناگهان بر مركب غرور سوار شده و خود را اهل نجات و سعادت مى‌شمرند و همه مردم در نظرشان كوچك مى‌شوند و همين امر باعث هلاكتشان مى‌گردد.

يكى ديگر از عوامل غرور، مغرور شدن به لطف و كرم و مغفرت خداست، افرادى هستند كه بى‌محابا و جسورانه گناه مى‌كنند، هنگامى كه از آنها سؤال شود اين چه كار زشتى است كه شما انجام مى‌دهيد؟ مى‌گويند: خداوند كريم و غفور و رحيم است، خدايى را كه ما مى‌شناسيم از آن بالاتر است كه گناهان اين بنده ناچيز را به رخ او بكشد و به خاطر آن ما را مجازات كند، اصولًا اگر ما گناه نكنيم عفو و كرم خدا چه مى‌شود؟

اين گونه افكار انحرافى و سخنان غير منطقى جرأت آنها را در گناه بيشتر مى‌كند و باعث سقوط و هلاكتشان مى‌شود!

به همين دليل در قرآن و روايات اسلامى از اين نوع غرور شديداً نهى شده است در آيه ٦ سوره انفطار مى‌خوانيم: «يَا ايُّهَا الْانْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ؛ اى انسان! چه چيز تو را در برابر پروردگار كريمت مغرور ساخته است؟»

اميرمؤمنان عليه السلام در تفسير اين آيه مى‌فرمايد: «يَا ايُّهَا الْانْسَانُ مَا جَرَّأَكَ عَلَى ذَنْبِكَ؟ وَ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ؟ وَ مَا انَّسَكَ بِهَلَكَةِ نَفْسِكَ؟!؛ اى انسان! چه چيز تو را بر گناهت جرأت داده؟ و چه چيز تو را در برابر پروردگارت مغرور ساخته؟ و چه چيز تو را به هلاكت خويشتن علاقه‌مند كرده است». [٢]

فرق است بين كسى كه گناه مى‌كند و جسور است و گويى خود را طلبكار مى‌داند و بين كسى كه گناهى از او سرزده و شرمنده است و اميد به رحمت حق دارد، اوّلى بر مركب غرور سوار است و دومى دست به دامن لطف پروردگار زده است.

[١]-/ مكارم الاخلاق، جلد ٢، صفحه ٣٥٠

[٢]-/ نهج البلاغه، خطبه ٢٢٣