اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠١ - ٥- طرق درمان «حرص»

بكشد و اموالش را براى ديگران ذخيره كند، در قيامت حساب آنها را بايد پس دهد، ولى در دنيا ديگران لذّت آن را ببرند.

آرى اگر حريص در اين پيامدها بينديشد قطعاً در روح او اثر مى‌گذارد.

مرحوم فيض كاشانى در «المحجّةُ البيضاء» مى‌گويد: داروى بيمارى حرص سه ركن دارد «صبر» و «علم» و «عمل» كه مجموع آن پنج چيز مى‌شود.

نخست‌ اقتصاد و ميانه‌روى در هزينه‌هاى زندگى، زيرا كسى كه هزينه‌هايش افزون گردد، زندگى آميخته با قناعت او را سير نمى‌كند، بنابراين رعايت اعتدال و ميانه‌روى در صرف اموال دشمن حرص است.

در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم: «مَنِ اقْتَصَدَ اغْنَاهُ اللَّهُ، وَ مَنْ بَذَّرَ افْقَرَهُ اللَّهُ؛ كسى كه اعتدال در هزينه‌هاى زندگى را رعايت كند خدا او را بى نياز مى‌كند و كسى كه اسراف و تبذير كند فقيرش مى‌سازد». [١]

دوّم‌ هنگامى كه مال به اندازه كافى براى زيستن دارد، نگران آينده نباشد چرا كه بسيارى از حريص‌ها به خاطر تأمين آينده حرص مى‌زنند، آينده‌اى كه با تدبير در موقع خود قابل تأمين است، اين همان است كه قرآن مى‌گويد: «الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ ...؛ شيطان شما را (به هنگام انفاق) وعده فقر و تهيدستى مى‌دهد و به فحشاء (و زشتى‌ها) امر مى‌كند!» [٢]

سوّم‌ در فوايد قناعت و عزّت حاصل از آن و زيانهاى حرص و طمع و ذلّت ناشى از آنها بينديشد تا انگيزه‌اى براى قناعت و فاصله گرفتن از حرص او گردد، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «عِزُّ الْمُؤْمِنِ اسْتِغْنَاهُ عَنِ النَّاسِ؛ عزّت مؤمن از بى نيازى او از مردم است». [٣]

چهارم‌ در تاريخ گذشتگان مخصوصاً گروهى از يهود حريص و دنياپرستان از اقوام ديگر بينديشد و حال آنها را با حال انبيا و اولياء اللَّه مقايسه كند و عقل خود را در اين ميان به داورى طلبد كه آيا به آن گروه بپيوندد يا به اين گروه؟ آنهايى كه با افتخار زيستند و با افتخار از جهان چشم پوشيدند و به جوار رحمت حق با روحى پاك و اعمالى صالح‌

[١]-/ ميزان الحكمه، جلد ٣، صفحه ٢٥٥٧

[٢]-/ بقره، ٢٦٨

[٣]-/ شرح فارسى غررالحكم، جلد ٥، صفحه ٣٣٨