اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٠ - ١- مفهوم غرور

نداريد و جايگاه شما آتش دوزخ است».

در اينجا به خوبى مى‌بينيم كه يكى از صفات بارز منافقان دوزخى غرور و گرفتارى در چنگال آرزوهاى دور و دراز شمرده شده است.

همان گونه كه در آغاز بحث گفتيم در عنوان‌ «غرور» معنى فريب نهفته شده است، ولى گاه انسان خودش را فريب مى‌دهد و مغرور مى‌شود و گاه شيطان و يا انسانهاى شيطان صفت.

در هشتمين‌ آيه سخن از منافقان مغرور در اين دنياست كه چگونه در برابر مؤمنان راستين و فقير نمايش ثروت مى‌دادند و آنها را تحقير مى‌كردند، مى‌فرمايد: «آنها كسانى هستند كه مى‌گويند: به افرادى كه نزد رسول خدا هستند انفاق نكنيد تا پراكنده شوند (غافل از اينكه) خزاين آسمانها و زمين از آن خداست ولى منافقان نمى‌دانند»! (هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَاتُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا وَ لِلَّهِ خَزَائِنُ السَّماوَاتِ وَ الْارْضِ وَ لَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَايَفْقَهُونَ). [١]

سپس غرور و نخوت را به اوج رسانده مى‌گويند: «اگر ما (از ميدان جنگ) به مدينه بازگرديم عزيزان، ذليلان را بيرون خواهند كرد در حالى كه عزّت مخصوص خدا و رسول او و مؤمنان است ولى منافقان نمى‌دانند»، (يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنَا الَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْاعَزُّ مِنْهَا الْاذَلَّ وَ لِلَّهِ الْعِزَّةُ وَ لِرَسُولِهِ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَايَعْلَمُونَ). [٢]

اگر منافقان، «مغرور» نبودند اين گونه ثروت و قدرت خود را به رخ مؤمنان نمى‌كشيدند و به آنها با ديده حقارت نمى‌نگريستند و در وادى خطرناك كفر و نفاق سرگردان نمى‌شدند.

در نهمين‌ آيه سخن از طبيعت انسان- يا به تعبير ديگر طبيعت انسانهاى تربيت نايافته و كم ظرفيّت است- كه به هنگام نعمت و قدرت مغرور مى‌شوند و سركش، مى‌فرمايد:

«امّا انسان هنگامى كه خداوند او را به عنوان امتحان اكرام مى‌كند و نعمت مى‌بخشد (مغرور

[١]-/ منافقون، ٧

[٢]-/ همان، ٨