اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٧ - ١- مفهوم غرور

كَاذِبِينَ). [١]

و در چند آيه بعد نخوت و غرور خود را بيشتر ظاهر مى‌كنند با صراحت مى‌گويند:

«اى نوح! با ما جرّ و بحث كردى و زياد سخن گفتى (بس است!) اگر راست مى‌گويى آنچه را (از عذاب الهى) به ما وعده مى‌دهى بياور»! (قَالُوا يَا نُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَاكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا انْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ). [٢]

معمولًا انسانها از ضررهاى احتمالى به حكم عقل پرهيز دارند، ولى اين قوم مغرور با اينكه آثار حقّانيّت را در معجزات نوح مى‌ديدند و احتمال مجازات الهى بسيار قوى بود، نه تنها اعتنايى نداشتند بلكه نوح را تشويق به درخواست عذاب الهى مى‌كردند!

آرى همان غرورى كه حجاب شيطان شد حجاب قوم نوح گرديد و سرانجام در چنبر عذاب الهى گرفتار شدند و ريشه آنها قطع شد. اين است سرنوشت مغروران در تمام طول تاريخ.

در سوّمين‌ آيه سخن از قوم شعيب است كه به دنبال قوم نوح گرفتار غرور و خودبينى شدند و سرنوشتى همانند آنها پيدا كردند، مى‌فرمايد: «آنها به شعيب گفتند: «بسيارى را از آنچه مى‌گويى ما اصلًا نمى‌فهميم! ما تو را در ميان خود ضعيف مى‌بينيم و اگر به خاطر احترام قبيله كوچكت نبود سنگسارت مى‌كرديم! و تو در برابر ما قدرتى ندارى»! (قَالُوا يَا شُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيراً مِمَّا تَقُولُ وَ انَّا لَنَرَيكَ فِينَا ضَعِيفاً وَ لَوْلا رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ وَ مَا انْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيزٍ). [٣]

آنها در واقع در برابر دلايل منطقى و سخنان سنجيده و معجزات الهى حضرت شعيب پاسخى نداشتند، ولى غرور و نخوتشان اجازه نمى‌داد تسليم حق شوند و سرانجام صيحه و صاعقه آسمانى در يك چشم بر هم زدن خانه و كاشانه و خود آنها را به آتش كشيد و در هم كوبيد و چيزى جز پيكرهاى نيم سوخته آنها باقى نماند!

در چهارمين‌ آيه كه ناظر به داستان فرعون است چهره زشت ديگرى از اين صفت رذيله نيز ديده مى‌شود و نشان مى‌دهد كه غرور و نخوت چنان مغز او را پر كرده بود كه نه تنها اعتنايى به دلايل روشن موسى نكرد بلكه با سخنانى كودكانه سرپيچى خود را

[١]-/ هود، ٢٧

[٢]-/ همان، ٣٢

[٣]-/ هود، ٩١