اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥٠ - آثار و پيامدهاى صبر

آثار و پيامدهاى صبر

همان گونه كه در مباحث گذشته اشاره شد، طبيعت زندگى دنيا اين است كه با موانع و مشكلات و آفات همراه مى‌باشد. در مسير انجام «بايدها» و «نبايدها» اغلب مشكلاتى است كه اگر انسان از آنها نگذرد، به مقصد نمى‌رسد. در ضمن، هميشه آفات و مصائبى در كمين نعمت‌هاست كه باعث از دست دادن آنها مى‌شود، مصايبى در اموال و انفس و عزيزان و دوستان و مواهب ديگر.

انسان بدون صبر و استقامت، هم در جهات مثبت به جايى نمى‌رسد و هم در برابر عوامل منفى و قادر به ايستادگى نيست. به همين دليل، كليد اصلى پيروزى‌ها، صبر و شكيبايى است و از آنجا كه دين مجموعه‌اى از بايدها و نبايدهاست، اطاعات و ترك معاصى، بدون صبر و استقامت، بقا و دوامى ندارد؛ زيرا طبق بيان گذشته، صبر در برابر ايمان، همانند سر نسبت به بدن است.

از اين رو، در بعضى از احاديث اسلامى (از جمله حديثى از اميرمؤمنان عليه السلام) نقل شده: «صبر و ظفر، قرين هم شمرده شده‌اند كه به واسطه صبر، ظفر مى‌آيد»؛ «الصَّبْرُ الظَّفَرُ؛ صبر مساوى با پيروزى است!». [١]

در آيات قرآن نيز شرط مهم پيروزى مجاهدان راه خدا را صبر و شكيبايى شمرده است: «... انْ يَكُن مِنْكُم عِشرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِأَتَيْنِ وَ انْ يَكُنْ مِنْكُم مِأَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِن‌ الَّذينَ كَفَرُوا؛ هر گاه بيست نفر صبور و با استقامت از شما باشد، بر دويست نفر غلبه مى‌كنند و اگر صد نفر باشند بر هزار نفر از كافران پيروز مى‌گردند». [٢]

چه نيرويى است كه يك نفر را توانايى مقابله با ده نفر و صد نفر را توانايى مقابله با يك هزار نفر را مى‌دهد. اين نيرو همان صبر و استقامت است كه در آيه به آن تصريح شده است.

افراد سست اراده و كم حوصله و كم استقامت، بسيار زود از ميدان حوادث مى‌گريزند، يا در برابر حجم مشكلات زانوا مى‌زنند. نه دنيا را بدون صبر و استقامت به‌

[١]-/ غررالحكم، حديث ٢١٣

[٢]-/ انفال، ٦٥