در حالات علماى بزرگ- اعم از شخصيت‌هاى والاى مذهبى كه درهاى علوم را گشودند يا دانشمندان علوم ديگر كه به اختراعات و اكتشافات بزرگى نايل شدند- چيزى كه بيش از هر چيز ديگر مى‌درخشد، صبر و استقامت آنها است. گاهى يك دانشمند، براى كشف يك قانون علمى، ناچار است چند سال در انزوا در كتابخانه يا آزمايشگاه خود بماند تا موفّق به كشف آن شود.

حديثى از على عليه السلام نقل شده است: «مَنْ رَكِبَ مَراكِبَ الصَّبْرِ اهْتُدِىَ الَى‌ مَيْدَانِ النَّصْرِ؛ كسى كه بر مركب صبر و شكيبايى سوار شود، به ميدان پيروزى پاى مى‌نهد». [١]

باز از همان امام بزرگوار آمده است كه‌ «مِفْتاحُ الظَّفَرِ لُزُومِ الصَّبْرِ؛ كليد پيروزى، داشتن صبر و شكيبايى است». [٢]

از سوى ديگر، افراد كم صبر و استقامت، بسيار زود آلوده انواع گناه مى‌شوند، زيرا گناهان، جاذبه‌هاى نيرومندى براى نفس سركش انسانى دارد و اگر مقاومت شديدى در انسان نباشد، ايستادگى در برابر آن جاذبه‌ها ممكن نيست.

در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده است: «كَمْ مِنْ صَبْرِ سَاعَةٍ قَدْ اوْرَثَتْ فَرَحَاً طَويلًا و كَم مِنْ لَذَّةِ سَاعَةٍ قَد اوْرَثَتْ حُزْناً طَويلًا؛ بسيار اتفاق افتاده كه يك ساعت صبر و شكيبايى، سبب شادى طولانى شده است، و چه بسيار لذّت كوتاهى در يك ساعت، غم واندوه طولانى به بار آورده است». [٣]

ممكن است در طول زندگى، انسان گرفتار خسارت‌ها و زيان‌هاى مادى، اجتماعى و يا معنوى شود؛ مثلًا در مورد مرگ نزديكان بايد گفت: چنان نيست كه دوستان و خويشاوندان همه با هم متولد شوند و همه با هم بميرند، بعضى زودتر و بعضى ديرتر، چشم از جهان مى‌پوشند، آنها كه زودتر مى‌روند، بازماندگان را به داغ و فراق خود مبتلا مى‌سازند. اگر انسان، صبور نباشد، به زودى سلامتش را از دست مى‌دهد، از همه چيز زندگى مأيوس گشته و دست او از كار مى‌ماند.

آرى! اين صبر است كه با وجود تمام اين حوادث ناگوار، به روح و قلب انسان‌

[١]-/ كنز الفوائد، صفحه ٥٨

[٢]-/ غررالحكم، حديث ٩٨٠٩

[٣]-/ بحار الانوار، جلد ٦٨، صفحه ١٩، حديث ٤٥