فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢١٦ - ٤ـ مسجد سازى در كنار مشاهد
اين حديث بيانگر حالت گروهى است كه با تصوير صورت صالحان ، آنان را مى پرستيدند و در حديث ام سلمه وام حبيبه نيز همين جريان وارد شده ، چيزى كه هست در آنجا سخن ازتصوير به ميان آمده واز پرستش صالحان صريحا چيزى گفته نشده است ، ولى ناگفته پيداست كه تصوير صورتهاى آنان ،مقدمه پرستش آنان بوده است .
٧ـ شارحان احاديث ياد شده كه هريك از پى افكنان علم حديث وچراغهاى فروزانى در ميان محدثان اسلام هستند، احاديث ياد شده را به نحوى كه ما تفسير كرديم ، تفسير مى كنند ، يعنى مى گويند مربوط به جايى است كه بر قبر سجده كنند،يا آن را قبله قرار دهند ، نه اينكه مسجدى ساخته شود وخدا را در آن عبادت كنند.اينك ما گفتار برخى را در اينجا مى آوريم:
الف ـ عسقلانى مى گويد : درزمانهاى ديرينه ، پيروان شرايع سابق ، تصوير صالحان را تهيه مى كردند تا به يا د آنان باشند واز افعال آنان پيروى كنند ، وقتى اين طبقه در گذشت وطبقه ديگرى روى كار آمد ، آنان تصور كردند كه نياكان آنان ، همين تصاوير را عبادت مى كرده اند .پيامبر ، مسلمانان را از اين كار باز داشت تا مقدمات شرك ، فراهم نشود. سپس از بيضاوى نقل مى كند كه يهود ونصارا ، براى تعظيم وتكريم پيامبران ، به قبور آنان روى آورده و آنهار ا قبله ويا معبود خود مى ساختند ومسلمانان از اين كار ممنوع شده اند ، ولى هرگز انسانى در جوار انسان صالحى مسجدى بسازد و هدف ، تبرك جويى ازآن انسان باكمال باشد، نه اينكه قبر او را قبله خود قرار دهد ويا او را عبادت كند، چنين عملى داخل درنهى پيامبر نيست [١].
[١] عسقلانى : فتح البارى درشرح صحيح البخارى ،ج١ ص٥٢٥ ; قسطلانى:إرشاد السارى، ج٢ ص٤٣٧ باب بناى مسجد بر قبر.