فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٠٢ - ٤ـ مسجد سازى در كنار مشاهد
١ـ داورى قرآن درموضوع
از برخى از آيات قرآن استفاده مى شود كه موحدان جهان، مراقد بزرگان را مسجد قرار مى دادند، تا درچنين معبدى كه در كنار يا روى قبور صالحان ساخته شده، به عبادت خدا بپردازند واز مجاورت مسجد با چنين تربتى تبرك بجويند وقرآن،اين حقيقت را از موحدان پيش از اسلام نقل مى كند،بدون اينكه كوچكترين انتقادى از آن به عمل آورد، ياد آورمى شود وقتى اجساد اصحاب كهف براى مردم مجاور غار كشف شد، آنان به دو گروه تقسم شدند:
گروهى گفتند:برروى قبر، بناى يادبودى بسازيم وآرامگاه آنان را با اين بنا گرامى بداريم.
گروهى ديگر گفتند:برروى غارى كه اجساد آنان در آن نهفته است، مسجد بسازيم .
قرآن اين حقيقت را چنين بيان مى كند:
(فَقَالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمُ بُنْيَاناً رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الذَّينَ غَلَبُوا عَلى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِداً)(كهف /٢١).
ازاين آيه استفاده مى شود كه درآن زمان هم، بنا بر روى قبر امر رائجى بود وهم مسجد سازى روى قبر، چيزى كه هست نظريه نخست مربوط به غير مؤمنين و نظريه دوم، مربوط به موحدان بوده است [١].
گواه بر اينكه پيشنهاد دوم از آن موحدان بوده است، تاريخ معروفى است كه
[١] طبرى ، تفسير ١٥/٢٢٥ ونيز به تفسير قرطبى وكشاف زمخشرى وغرائب القرآن نيشابورى ، ذيل همين آيه مراجعه فرمائيد همگى متفقند كه پيشنهاد اول مربوط به مشركان وپيشنها د دوم مربوط به موحدان بوده است.