ترجمۀ صلاة الجمعة - حسینی طهرانی، سید محمد محسن - الصفحة ٢٢٠ - احتمالات چهارگانه در مفادّ موثّقۀ ابنبکِیر

علِیهالسّلام مِی‌باشد که مِی‌گوِید از حضرت سؤال نمودم:

سألتُه عن أُناس فِی قرِیة، هل ِیُصلّون الجُمُعةَ جماعةً؟ قال: «نعم ِیُصلّون أربعًا إذا لم ِیکن مَن ِیخطُب.»[١]

«افرادِی که در روستا سکونت دارند آِیا مِی‌توانند نماز ظهر را به جماعت در وقت نماز جمعه اقامه کنند؟ حضرت فرمودند: ”بله! اگر کسِی نباشد که خطبه را بخواند، نماز ظهر را اقامه کنند.“»

چرا‌که امام علِیهالسّلام دراِین رواِیت تصرِیح نموده‌اند به وجوب نماز جمعه براِی اهل قرِیه‌ها در‌صورتِی‌که در مِیان آنان خطِیب وجود داشته باشد، که از ضمِیمه نمودن اِین دو رواِیت استفاده مِی‌شود که سقوط نماز جمعه از اهل قرِیٰ ـچنان‌که رواِیت اوّل بر آن دلالت نمودـ همانا به جهت عدم وجود خطِیب بوده و اِین مطلبِی است که اشکالِی به آن وارد نِیست؛ هم‌چنِین بر اِین مطلب صحِیحۀ فضل بن عبدالملک[٢] که قبلاً ذکر شد دلالت مِی‌کند؛ فراجع!

و هم‌چنِین موثّقۀ ابن‌بکِیر نِیز بر وجوب تعِیِینِی نماز جمعه بر اهل قرِیٰ دلالت مِی‌نماِید:

سألتُ أباعبدالله علِیه السّلام عن قوم فِی قرِیة لِیس لهم من ِیجمَع بهم، أِیُصلّون الظهرَ ِیومَ الجمعة فِی جماعة؟ قال: «نعم إذا لم ِیخافوا.»[٣]

«از حضرت امام صادق علِیهالسّلام دربارۀ قومِی که در قرِیه‌اِی سکونت دارند و کسِی به عنوان خطِیب جمعه در آنجا نِیست که آنان را براِی اقامۀ نماز جمعه جمع کند پرسِیدم که آِیا مِی‌توانند نماز ظهر را در روز جمعه به جماعت بخوانند؟ حضرت فرمودند: ”بله! اگر خوف و ترس نداشته باشند.“»

احتمالات چهار‌گانه در مفادّ موثّقۀ ابن‌بکِیر

بدان که در معنِی اِین رواِیت چهار احتمال وجود دارد:

[١]. تهذِیب الأحکام، ج ٣، ص ٢٣٨.

[٢]. رجوع شود به ص ٢١٩. «سمِعت أباعبدالله علِیه السّلام ِیقول: ”إذا کان قومٌ فِی قرِیةٍ... .“»

[٣]. تهذِیب الأحکام، ج ٣، ص ١٥.