کشف الیقین ت آژیر - علامه حلی - الصفحة ١٤٣ - مبحث اول در عبادت
ادعيه اوقات و اماكن شريف و مقدّس را از او آموختند.
عبادت پيشگى او بدان جا رسيده بود كه هر گاه [در نماز] روى به سوى خداى مىكرد با تمامى وجود و با قطع نظر از دنيا روى به سوى حق تعالى مىآورد [تا جايى كه او] دردى را احساس نمىكرد، زيرا آن گاه كه خواستند تير از پيكرش برون آورند رهايش كردند تا هنگام نماز رسد، پس چون به نماز پرداخت و روى به سوى خداوند آورد آهنى را از پيكرش برون آوردند[١].
سرور ما زين العابدين- صلوات اللَّه عليه و سلامه- در يك شبانه روز هزار ركعت نماز مىگزارد و با صحيفه امير المؤمنين (ع) دعا مىخواند و سپس چونان انسانى كه جام صبرش لبريز شده باشد آن را به كنارى مىنهاد و مىگفت: عبادت من كجا و عبادت على كجا[٢][٣].
[١] اين خبر در احقاق الحق ٨/ ٦٠٢ به نقل از مناقب مرتضويه/ ٣٦٤ نقل شده است.
[٢] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد ١/ ٢٧+ ينابيع المودّة/ ١٥٠.
[٣] ابن ابى الحديد در مقدّمه شرح نهج البلاغه، پيرامون عبادت على( ع) مىگويد:
« هنگامى كه ما در دعاها و مناجاتهاى حضرت( ع) ژرفانديشى كنيم و بزرگداشت و تجليل مقام كبريايى از سوى حضرت( ع) را كه در بردارنده هيبت الهى و خشوع در برابر عزّت او و پيروى از خداوند سبحان است از نظر بگذرانيم اخلاص نهفته در وجود حضرت( ع) را در مىيابيم و فهم مىكنيم كه اين ادعيه از كدام قلب بيرون مىآيد و بر كدام زبان جارى مىشود».
وى در جاى ديگرى از مقدّمه خود مىگويد:
« ضرورتا چنين پديدهاى ظهور نخواهد يافت مگر از روى كمال نفسانى و صفاى درونى و علم و شناخت كاملى كه نقطه امتياز اوست بر كسى كه در بيشتر مدّت عمر خود، پستى و بىارزشى سنگ را در نيافته و در باقيمانده ايّام عمرش به پايينترين مراتب اين عبادت موصوف نگشته است».
بخارى در باب« انديشه فرد در نماز» پيش از ابواب« سهو» در باره عمر مىگويد:« من لشكريانم را در حال گزاردن نماز تجهيز مىكنم».
شيخ مظفّر در دلائل الصّدق ٢/ ٥٤٢- ٥٤٧ پس از آوردن اين دو سخن از ابن ابى الحديد مىگويد:
« چگونه مىشود صاحب چنين عبادت و شناختى را با ديگران سنجه كرد؟ و آيا بر اساس آيين عقل، پسنديده است كه چنين كسى رئيس دين و امام مذهب باشد و آن شخصيّت مأموم؟ داورى عدالت و برهان قاطع چنين حكمى ندارد».