[b ٦٣] سنگ و گوهر يكى است چون نخورى‌		چه كنى خان‌ومان‌[٢] خود پر سنگ‌
به دو تنگى بسنده كار مباش‌		تنگى گور و زندگانى تنگ‌

و آن‌[٣] از آن افتد كه مرد خواهد كه تا[٤] به تدبير زندگانى كند نگاه نتواند داشتن و به بخيلى‌[٥] اندر افتد و هركه بخيل گشت هم مولى عزّ و جلّ ورا[٦] دشمن دارد و هم خلق. و[٧] گفته‌اند كه بخيل را بگوى كه هيچ‌كس بخيل را[٨] دوست نمى‌دارد تو نيز با همه موافقت كن و خويشتن را[٩] دشمن گير.

و اين بخيلى تنها به مال نبود، چه بخيلى به علم بود و به جاه بود و به تن بود و به زبان بود. و چون كسى را علم بود و كسى را نياموزد با آن‌كه داند كه علم به آموزانيدن كم نشود.[١٠] دليل آن بود كه اگر مال يابد به مال بخيلى بيشتر كند، چه مال را خطر گم‌[١١] شدن بود و چون كسى را هم علم بود و هم مال، به علم جوانمردى كند و به مال بخيلى، پديد آيد كه آن جوانمردى وى به علم درست نيست، چه علم از مال عزيزتر است. و امير المؤمنين على- رضى اللّه عنه- فرموده‌[١٢] است كه «العلم يحرسك، و أنت تحرس المال». علم‌[١٣] ترا نگاه دارد و مال ترا نگاه بايد داشتن.[١٤] پس چون به مال- كه خوارتر است- بخيلى مى‌كند و به علم [a ٦٤]- كه عزيزتر است- جوانمردى، پديد آيد كه آن جوانمردى وى به علم از بهر جاه جستن است و يا از بهر مال جستن. و چون به علم خويش بخيلى كند[١٥] و منفعت علم‌[١٦] از خلق بازدارد مولى عزّ و جلّ منفعت علم از وى بازگيرد[١٧] تا روزبه‌روز علم وى زيادت مى‌شود[١٨] و به علم كار كردن‌[١٩] كمتر شود.

و در معانى اخبار خواجه محمد بن على حكيم التّرمذى- رحمة اللّه-[٢٠] عليه آورده‌

[١]-« هم» گويد.

[٢]- امان‌[ كذا].

[٣]- اين.

[٤]-« تا» ندارد.

[٥]- بخل.

[٦]- وى را.

[٧]- چه.

[٨]- ترا.

[٩]- و خود را نيز.

[١٠]- كمى نمى‌باشد.

[١١]- سپرى.

[١٢]- گفته.

[١٣]- يعنى+ علم.

[١٤]- و تو مال را ببايد نگاه داشتن.

[١٥]- چون عالم بخيلى به علم كند.

[١٦]-+ خويش.

[١٧]- بازدارد.

[١٨]- علم او بيشتر شود.

[١٩]- كار كردن به علم.

[٢٠]-+ اين خبر.