بايد[١] كه گمان برد كه خداى عزّ و جلّ مرا در آن جهان بيامرزد و درست است. چون بدين سه جاى نشان بدگمانى پديد آيد به امرها كاهلى [a ١٤٨] كند[٢] و در قضاى‌[٣] مكروه صبر نكند و گويد كه گمان من به مولى عزّ و جلّ نيك است كه مرا بيامرزد. پديد آيد كه گمان وى نيك نيست و آن را «غرّة باللّه» گويند[٤] يعنى فريفته شدن به بسيارى رحمت خداى تعالى. و در قرآن مجيد فرموده است كه‌ «فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ» [لقمان/ ٣٣] مفريباد اين دنيا شما را به خداى عزّ و جلّ فريبنده.[٥] در تأويل‌[٦] چنين گفته‌اند[٧] كه فريفته شدن به رحمت خداى عزّ و جلّ آن بود كه مرد معصيت مى‌كند و از خداى تعالى رحمت چشم مى‌دارد. و امام‌[٨] حسن بصرى- رحمة اللّه عليه- فرموده است‌[٩] كه بعضى مردمان را آرزوى آمرزش به فريب افكنده است كه معصيت مى‌كنند و مى‌گويند گمان ما به مولى عزّ و جلّ نيك است. دروغ مى‌گويند كه اگر گمان ايشان نيك استى كار ايشان نيك‌استى كه‌[١٠] رسول- صلى اللّه عليه و سلّم- فرموده است‌[١١] كه مؤمن نيك گمان است به مولى عزّ و جلّ زيرا كه امرهاش مى‌گزارد و از نهى كرده‌هاش‌[١٢] پرهيز مى‌كند و منافق بدگمان است به خداى عزّ و جلّ‌[١٣] از[١٤] آن‌كه امرها پيش نمى‌برد[١٥] و از نهى‌ها[١٦] پرهيز نمى‌كند.

آورده‌اند كه بو غالب قطان مناجات كرد [b ١٤٨] روزى كه اى بار خداى اگر مرا با همه معصيتها بيامرزى مرا سود دارد و ترا[١٧] زيان ندارد. چون آن روز در خواب شد، او را نمودند كه اى بو غالب‌[١٨] اگر[١٩] تو از همه معصيتها دست بازدارى ترا سود دارد و هيچ زيان ندارد.

و خواجه ابو القاسم خطيب‌[٢٠] گفته است‌[٢١] كه چنان بايد كه چون بنده معصيت كند و توبه كند و گمان برد كه مولى عزّ و جلّ توبه او بپذيرد، روا باشد توبه از سر اخلاص باشد.[٢٢]

[١] -« چنان بايد» ندارد.

[٢] -+ و به نهى‌ها دليرى كند.

[٣] - قضاهاى.

[٤] - خوانند.

[٥] - مفريبد شما را اين جهان و مفريبد شما را به خداى تعالى فريبنده.

[٦] -+ اين آيت.

[٧] -+ الغرّة باللّه ان يعمل الرجل بمعصية اللّه يتمنّى مغفرة اللّه. يعنى گفته‌اند.

[٨] - خواجه.

[٩] - چنين گفته است.

[١٠] - چه.

[١١] - چنين گفت.

[١٢] - نهى‌هاش.

[١٣] - مولى تعالى.

[١٤] -+ بهر.

[١٥] - امرهاش مى‌نمايد.

[١٦] -+ ش.

[١٧] -+ هيچ.

[١٨] - به جاى« چون آن روز ... بو غالب»، چون شب به خفت كسى او را در خواب چنين گفت كه.

[١٩] - ار.

[٢٠] -+ سمرقند.

[٢١] - چنين گفت.

[٢٢] - به جاى« روا باشد ... اخلاص باشد»، چنان نى كه معصيت مى‌كند و توبه نكند و گمان برد كه مولى عزّ و جلّ مر او را نگيرد.