ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٢٩٣
شعر [ «صاحب التجنيس»] معروف بود و ظاهرا در زندگى ادبىاش نقش مهمّ ايفا كرد. وى علاوه بر اشعار عربى، اشعار فارسى نيز سروده است. در ترجمان البلاغه، ٨٥ به يك بيت فارسى او استناد شده است. از قطعههاى عربى او در حدود ٤٠٠ بيت به كرّات در يتيمة الدهر نقل شده است. ديوان اشعار عربى ابو الفتح بستى به كوشش دريه خطيب و لطفى صقال، دمشق، ١٤١٠ ه چاپ شده است. ر. ك: الانساب ٢/ ٢٢٦؛ تاريخ نگارشهاى عربى، ٢/ ٨٦٦- ٨٦٩ كه منابع متعدد درباره او و آثارش به دست داده است. شاعران همعصر رودكى، ٢٧٢- ٢٧٤؛ لباب الالباب، ١/ ٦٤- ٦٥؛ معجم الادباء، ١/ ١٠٣؛ ٢/ ١٥؛ ٤/ ٣٠؛ ٥/ ١٢٧؛ معجم البلدان، ١/ ٦١٢؛ يتيمة الدّهر، ٤/ ٣٤٥- ٣٤٧ و نيز مقاله اته در جشن نامه فلايشر، ١٨٧٥ م، ص ٧- ٥٥.
ابو القاسم حكيم سمرقندى ر. ك: حكيم سمرقندى ابو القاسم كرابيسى خطيب سمرقند درباره نسبت كرابيسى سمعانى مىگويد: «الكرابيسىّ: هذه النسبة الى بيع الشياب.» (الانساب، ج ٤، ص ١٣١) ترجمه چندين افراد با اين نسبت در القند آمده است (ص ٨٣٤ به كمك فهرست اعلام)؛ نيز ترجمه حسين بن على بن يزيد ابو على الكرابيسى در گذشته ٢٤٥ ه يا ٢٤٨ ه (تاريخ التراث العربى، ١/ ٤: ٢٩؛ تاريخ نگارشهاى عربى، ١/ ٨٧٤)؛ و ترجمه ابو الفضل محمّد بن صالح بن محمّد بن هيثم كرابيسى سمرقندى درگذشته ٣٢٢ ه (تاريخ نگارشهاى عربى، ١/ ٦٢١).
درباره ابو القاسم فقط به همين اندازه معلوم است كه وى خطيب سمرقند و شاعر فارسى سرا بود، چنانكه نمونه كلام او در ارشاد آمده است. در يكجا كنيه او ابو الفتح نيز آمده است (a ٨٦/T ) كه سهو قلم به نظر مىآيد. قياس شود با: «الشيخ الامام الخطيب ابو القاسم عبيد اللّه بن عمر بن محمّد بن أحيد الكشانى، تفقّه بسمرقند و بخارى و كتب الحديث عن مشايخها و كان له آمالى بسمرقند فى الجامع و غيره توفى فى اليوم السادس من رجب سنة اثنين و خمسمائة. و دفن بجاكرديزة [جاگرديزه] فى المشهد ...» (القند فى ذكر علماء سمرقند، ص ٤٦٤)؛ و مصحّح القند در پاورقى