ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ١٦٣
تو نيز جز مرا مپرست. و همچنانكه آنچه از روزى[١] قسمت تو كردهام كسى را اندر آن شريك تو نكردهام تو نيز اندر خدمتى كه مرا[٢] مىكنى شريك اندر ميار يعنى[٣] به ريا مكن و همچنانكه طاعت فردايينه امروز از تو نخواستم تو نيز از بهر روزى فردا با من[٤] خصومت مكن. و از روى عقل نيز نكوهيده است چه هر وقتى كه بنده روزى امروزينه يافته باشد و غم روزى فردايينه خورد[٥] عيش وى برود كه[٦] چون فردا شود غم [b ١٠٥] فرداى ديگر خورد، چون ماهى[٧] يافته باشد غم ماه ديگر خورد، عمرش بىمزه گردد. و ابو الفتح بستى اندرين معنى دو بيت گفته است:[٨]
|
يا آمرى باقتناء المال مجتهدا |
كيما أعيش بمالى فى غد رغدا |
|
|
هب لى بجدّى قد حصّلت رزق غد |
فمن ضمينى[٩] بتحصيل الحياة غدا |
|
|
گويند مرا جهد كن و خواسته بردار[١٠] |
تا دل شودت شاد و ز غم گردى فردا[١١] |
|
|
گيرم كه من [اين] خواسته را بردارم[١٢] |
بسيارى عمرم كه پذيرد فردا؟[١٣] |
|
غم روزى فردا خوردن عقوبت فراموشى مرگ است، و امل دراز كردن به دنيا فراموش كردن فرداى[١٤] قيامت. چه خواجه حكيم- رحمة اللّه عليه-[١٥] گفته[١٦] كه در هر دل[١٧] كه غم سزا نيست از غم خوردن[١٨] ناسزاش چاره نيست كه اگر عقلش[١٩] قوّت داردى، غم مرگ امشبينه خوردى نه غم روزى فردايينه، چه خفتن همچو مردن است.
دليل برين آنكه لقمان[٢٠] مر پسر خويش[٢١] را چنين گفته است: اگر بتوانى كه نخسبى بتوانى كه نميرى و چون خفتى اگر بتوانى كه بيدار نشوى بتوانى كه چون بميرى زنده نشوى، و[٢٢] چون مرد خفت چنان استى كه مرد. [a ١٠٦] دليل برين آنكه در دعاى بامدادان آنگه كه[٢٣] برخاستى، چنين مىبايد گفتن كه «الحمد للّه الذى احيانى بعد ما اماتنى
[١] -+ كه.
[٢] - به جاى« مرا»، از براى من.
[٣] -+ خدمت ما را.
[٤] - ما.
[٥] -+ مزه.
[٦] - چه.
[٧] - اين ماهه.
[٨] - به تازى.
[٩] -T : زمينى.
[١٠] - گرد آر، درP مصرعها مسلسل نوشته شده است.
[١١] - تا دل شودت شاد از غم گردى.
[١٢] - گيرم كه من اين خواسته گرد آرم.
[١٣] - بسيار عمرم كه پذيرد ز من امروز به فردا[ كذا].
[١٤] -« فرداى» ندارد.
[١٥] - تعالى.
[١٦] -+ است.
[١٧] - دلى.
[١٨] -« خوردن» ندارد.
[١٩] - عقل او.
[٢٠] -+ حكيم رحمه اللّه تعالى.
[٢١] - خود.
[٢٢] - پس.
[٢٣] - بامداد اينكه.