ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ١٣
[٣] فصل فى طلب العلم[١]
چون بيان كرديم كه مجاهدت سبب هدايت است، مجاهدت كه درست شود به علم درست [a ٩] شود و مولى عزّ و جلّ[٢] علم جستن فريضه كرده است چنانكه مىفرمايد:
«فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ» [النّحل/ ٤٣]. بپرسيد از آنكسان[٣] كه بدانند[٤] اگر شما نمىدانيد. و رسول- صلّى اللّه عليه و سلم- چنين فرموده است: «طلب العلم فريضة على كلّ مسلم و مسلمة». گفت:[٥] جستن علم فريضه است بر همه مسلمانان[٦] از مرد و زن.
و علم بر انواع است و اتفاق است كه بر هريكى از مسلمانان جستن همه علمها فريضه نيست. پس ببايد دانستن[٧] كه آن كدام علم است كه بر هرمردى و زنى فريضه است كه كس را ازو[٨] چاره نيست و كس از كس نيابت ندارد.
و نخستين[٩] علم، شناخت[١٠] خداى تعالى است كه وى را بشناسى به صفات وى، چنانكه مذهب سنّت[١١] و جماعت است.
و بعد از آن شناخت حال خويش[١٢] فريضه است كه بعضى آن[١٣] خبر را چنين تفسير كردهاند كه اين علم به علم حال بازگردد و اين علم حال بر دو نوع است: يكى ظاهر و
[١] - فصل فى العلم.
[٢] - مولى تعالى.
[٣] - كسانى.
[٤] - مىدانند.
[٥] - يعنى.
[٦] - بر هر مسلمانى.
[٧] - دانست.
[٨] - از وى.
[٩] - نخست.
[١٠] - شناختن.
[١١] - اهل سنّت.
[١٢] - خود.
[١٣] - اين.