هرچند[١] خود را در بوستان بيند. فرّخى‌[٢] شاعر به وقتى كه سلطان روى گران كرده بود به وى،[٣] قصيده‌اى گفت درين‌[٤] معنى و اين دو بيت از آن قصيده است:[٥]

بيت‌[٦]

آنچه كردم گر[٧] از ادب دور است‌		گير شمشير و گردن اينك ران‌[٨]
گو بكش مر مرا و دور مكن‌		گو بزن مر مرا، ز پيش مران‌

و خواجه ابو اسحاق بشاغرى- رحمة اللّه [b ٩٦] عليه- فرمود[٩] كه نيك‌بخت را نعمت به مولى عزّ و جلّ‌[١٠] خواننده است و محنت به سوى مولى عزّ و جلّ‌[١١] راننده‌[١٢] و بدبخت را نعمت از مولى عزّ و جلّ‌[١٣] برّاننده است و محنت از در مولى تعالى پرّاننده.[١٤] و معنى اين سخن آن است كه خردمند داند كه در خزينه مولى عزّ و جلّ‌[١٥] بهتر ازين نعمت كه وى را داده،[١٦] نيست با اين يافته آرام نگيرد، در بندگى زيادت كند[١٧] و بخواهد كه از آن بهتر و بيشتر بدو دهند[١٨] و نيز بداند كه سخت‌تر ازين محنت هست مر حضرت مولى تعالى را كه او را داده است.[١٩] پس در آن‌[٢٠] صبر كند و بخواهد تا خداى تعالى‌[٢١] آن را از وى بردارد و از بدتر ازانش‌[٢٢] نگاه دارد. و خواجه حكيم‌[٢٣] گفته است كه چون بنده را بلايى پيش آيد، بايد كه‌[٢٤] بلايى از آن سخت‌تر را ياد كند تا آن پيش آمده بر وى سبك شود. و خردمندان بر[٢٥] نعمت دنيا دل نبندند[٢٦] كه ناپايدار است و محنت بر اثر اوست و در محنت دنيا نيز دل‌تنگ نكنند كه ناپايدار است و نعمت بر اثر اوست.[٢٧] و خواجه حكيم- رحمة اللّه‌

[١] -+ كه.

[٢] - فرّخ.

[٣] - سلطان بر وى روى گران كرده بود.

[٤] - به همين.

[٥] - و اندر وى دو بيت گفته است‌[ در حاشيه: و آن دو بيت‌] اينست.

[٦] - ندارد.

[٧] - كه.

[٨] - چوب و شمشير و گردن اينك ران.

[٩] - گفته است.

[١٠] - تعالى.

[١١] - تعالى.

[١٢] -+ است.

[١٣] - تعالى.

[١٤] - راننده است.

[١٥] - تعالى.

[١٦] -+ است.

[١٧] -« در بندگى زيادت كند» ندارد.

[١٨] - چه از مولى تعالى بخواهد تا به از آن دهدش.

[١٩] - و داند كه در خزينه مولى تعالى سخت‌تر ازين محنت كه وى را داده است، هست.

[٢٠] -« پس در آن» ندارد.

[٢١] - از مولى تعالى بخواهد.

[٢٢] - از آن وى را.

[٢٣] -+ رحمه اللّه عليه.

[٢٤] - به جاى« بايد كه»، چنان نبايد كه بى‌بلايى ياد كند، چه بلاى اندك بروى بسيار شود بلك چنان بايد كه چون بلايش پيش آيد يكى.

[٢٥] - به.

[٢٦] -+ چه دانند.

[٢٧] - وى.