حكايت آورده‌اند كه جوانى در سر[١] چشمه آبى پنهان شده بود و شمشير پيش خود نهاده. ناگاه‌[٢] مردى به طلب آب آمد. جوان سؤال كرد[٣] كه خوشترين چيزها چيست؟ اگر بدانى ترا آب دهم‌[٤] و الّا[٥] گردنت بزنم. اين آينده گفت: خوشترين چيزها زندگانى است.

گفت: ندانستى و گردنش بزد. ديگرى بيامد، اين جوان همين پرسيد[٦] و گفت: خوشترين چيزها تندرستى است. گفت: ندانستى و گردنش بزد. سيم‌[٧] بيامد ازو نيز[٨] همين سؤال كرد. گفت: خوشترين چيزها جوانى است. گفت: ندانستى و گردنش بزد. چهارم‌[٩] بيامد و[١٠] همين سؤال كرد. او گفت: خوشترين چيزها ايمنى است. گفت: راست گفتى، او را آب داد.[١١] معنى آن بود[١٢] كه چون آن جوان را زندگانى و تندرستى و جوانى بود اما[١٣] ايمنى نبود از آن‌[١٤] منفعت به وى نرسيد. پس معلوم شد كه تا ايمنى نبود از هيچ چيز[١٥] بهره نبود. و ايمنى در دنيا و آخرت آن‌كس يابد كه خلق از شرّ [b ٩١] او ايمن باشند، چه شرط ايمان ايمنى است كه خلق را از شرّ خود ايمن كنى‌[١٦] چنان‌كه رسول- ٧-[١٧] فرموده‌[١٨] است: «المؤمن من أمنه النّاس». فرمود:[١٩] كه گرويده آن كسى است كه مردمان از شرّ وى ايمن‌اند.[٢٠] چون كسى بينى كه مردمان از وى ايمن نباشند، وى مؤمن بود، حكم بر كفر وى نكنند،[٢١] چه مذهب سنّت و جماعت آن است كه بنده به گناه كافر نمى‌شود[٢٢] وليكن تأويل خبر آن است- و اللّه اعلم- آن مؤمن كه با[٢٣] ايمان خواهد مردن‌[٢٤] و ايمانش عاريتى نبود و فردا از عذاب مولى عزّ و جلّ‌[٢٥] امان‌[٢٦] خواهد يافتن، علامتش آن بود كه‌

[١] - بر يكى.

[٢] -« و شمشير ... ناگاه» ندارد و به جاى آن: با يكى شمشير.

[٣] - به جاى« جوان سؤال كرد»، اين آينده را سؤال كرد اين جوان كه پنهان شده بود.

[٤] - آب دهمت.

[٥] - و اگر ندانى.

[٦] - مر او را همين سؤال پرسيد. گفت اگر بدانى آب دهمت و اگر ندانى با تو همان كنم كه با آن يك‌ديگر كردم. اين دوم.

[٧] - ديگرى.

[٨] - مر او را.

[٩] - ديگرى.

[١٠] - مر او را.

[١١] - آبش بداد.

[١٢] -+ و اللّه اعلم.

[١٣] - وليكن چون.

[١٤] -+ هر سه چيز.

[١٥] - نعمت.

[١٦] - كند.

[١٧] - صل اللّه عليه و سلّم.

[١٨] - گفته.

[١٩] - گفت.

[٢٠] - بوند.

[٢١] - به جاى« مردمان از وى ... نكنند»، مؤمن بود وليكن مردمان از شرّ وى ايمن نبوند، آن‌كس را حكم نكنند به كفر.

[٢٢] - نشود.

[٢٣] - بر.

[٢٤] - مرد.

[٢٥] - تعالى و تقدس.

[٢٦] -+ و خلاص.