پنجاه هزار دينار ورزد، عمر وى‌[١] سپرى شود و از ورزش دين فرو[٢] ماند. و چون مرد به حلال ورزيدن حريص بود به شبهت و حرام ورزيدن افتد، چه حريصى به حلال به حرام درافكند و هرچند مرد مال بيشتر ورزد[٣] ترس درويشى در دل [a ٧٤] وى بيشتر شود.

و خواجه ابو بكر ورّاق را- رحمة اللّه عليه- پرسيدند از تأويل آنچه مولى عزّ و جلّ فرموده است در كتاب پيشينيان: «عبدى يعصيني ليستغنى، فإذا استغنى افتقر». گفت: بنده‌[٤] مرا بى‌فرمانى كند[٥] و از حرام ورزد تا توانگر شود، چون توانگر شد[٦] درويش شود. مرين را دو جواب گفته‌اند:[٧] يكى چنين گفته‌اند[٨] كه اگر از مال توانگر شود به‌[٩] طاعت درويش شود و اين ظاهر است و جواب ديگر[١٠] آن‌كه هركه وى توانگرى طلب كند تا ترس درويشى از دل وى كمتر شود مولى عزّ و جلّ ترس درويشى را در دل او زيادت كند، چه ترس درويشى عقوبت است و با ترس درويشى مزه عيش نبود. و از عداوت به نصيحت خواندن آن بود كه چون مرد مقرّ آمد كه دشمن‌ترين دشمنان هواى تن است و يا ابليس، جهد كند تا دشمن‌تر هواى تن را دارد و ابليس را، چه دشمناكى‌[١١] ابليس فريضه است، چه مولى عزّ و جلّ فرموده است:[١٢] «إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا» [فاطر/ ٦].

ديو[١٣] مر شما را دشمن است دشمن گيريد ورا.[١٤] و مؤمن دوست است و دوست گيردش [b ٧٤] و برادر، چه مولى عزّ و جلّ در قرآن چنين فرموده است:[١٥] «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ» [الحجرات/ ١٠]. گفت: مؤمنان مر يك‌ديگر را برادران‌اند خوبى كنيد ميان برادران.

و رسول- صلّى اللّه عليه و سلّم- چنين فرموده است: «الا إنّ الدّين النّصيحة». گفت:

دين نصيحت است.

و خواجه حكيم- رحمه اللّه- چنين گفت‌[١٦] كه كمترين درجه نصيحت آن است كه مسلمانان را بد نخواهى و ميانه‌تر آن است كه هم‌چون خويشتن خواهى و برترش آن‌

[١]- عمرش.

[٢]- دور.

[٣]- هرچند مردم حرام بيش ورزد.

[٤]-+ من.

[٥]- مى‌كند.

[٦]- شود+ باز دلش.

[٧]- داده است.

[٨]- گفته است.

[٩]- از.

[١٠]-+ چنين گفته‌اند.

[١١]- دشمنايگى.

[١٢]-+ قوله تعالى.

[١٣]- ابليس.

[١٤]- گيريدش.

[١٥]-+ قوله تعالى.

[١٦]- گفته است.