و فرموده است رسول- ٧-[٣] كه هركه را مولى عزّ و جلّ توفيق شكر نعمت داد[٤] زيادتى‌[٥] نعمت از وى بازندارد. مثال درستى شكر چنان بود كه اگر بزرگى در[٦] حقّ يكى بسيار نيكويى كرده باشد به روزگار دراز و اين كس آن بزرگ‌[٧] را ببيند، هر آينه در دل خويش‌[٨] شرم آن نيكوييها بيابد و دوستى او[٩] در دل خود يابد. بى‌تكلّف زبانش به ثناى وى گشاده شود.[١٠] و اگر آن بزرگ وى را كار فرمايد[١١] به تازه‌رويى بكند و منّت پذيرد و مرين بزرگ‌[١٢] را بى‌فرمانى نكند. اگر اين كس كه به زبان «الحمد للّه» مى‌گويد و چندانى‌[١٣] شرم از بسيارى نعمتهاى مولى عزّ و جلّ‌[١٤] كه مرو را داده است و دوستى حضرت او[١٥] در دل خود مى‌يابد[١٦] و به خدمت‌[١٧] مولى [b ١١٦] عزّ و جلّ‌[١٨] مشغول است و از بى‌فرمانى پرهيز مى‌كند[١٩] دليل درستى شكر[٢٠] است و اگر «الحمد للّه» گوينده‌[٢١] در دل خود اين معنيها نبيند، دليل بود كه شكرش درست نيست.

و رسول- ٧-[٢٢] فرمود:[٢٣] كه هركه را مولى عزّ و جلّ‌[٢٤] توفيق توبه داد[٢٥] توبه پذيرفتن‌[٢٦] از وى بازندارد. نشان پذيرفتن‌[٢٧] توبه آن بود كه اگر مثلا غلامى‌[٢٨] از خواجه مهربان‌[٢٩] بگريزد و باز پشيمان شود، بينديشد كه خطا كردم كه از خواجه مهربان خود

[١] - به جاى« اگر به زبان ... خبر نيست»، اگر به زبان چيزى مى‌گويد كه دل خود از آن چيز خبر نيست و در دل نياز و زارى نيابد.

[٢] - اين نياز.

[٣] - رسول صلى اللّه عليه و سلّم چنين گفته است.

[٤] - مولى تعالى توفيق دهد به شكر نعمت.

[٥] - زيادت.

[٦] - اگر محتشمى به.

[٧] - مر اين محتشم.

[٨] - خود.

[٩] - اين محتشم.

[١٠] -+ و به تن تواضع كند.

[١١] - اگر اين محتشم مر اين كسى را شغلى فرمايد.

[١٢] - محتشم.

[١٣] - و هم چندان.

[١٤] - تعالى.

[١٥] -« حضرت او» ندارد.

[١٦] -+ كه آن كس از آن محتشم مى‌يابد.

[١٧] -+ هاى.

[١٨] - تعالى.

[١٩] - از نافرمانى وى پرهيزكننده هست+ هم‌چنان‌كه آن‌كس كه به حق آن محتشم است از تواضع و از فرمان‌بردارى.

[٢٠] -+ اين« الحمد للّه» گوينده بود.

[٢١] - اگر به زبان« الحمد للّه» مى‌گويد+ و اندر.

[٢٢] - صلى اللّه عليه و سلّم.

[٢٣] - چنين گفته است.

[٢٤] - تعالى.

[٢٥] -+ به توبه كردن.

[٢٦] - پذيرفت توبه.

[٢٧] - مثال درستى.

[٢٨] - غلام.

[٢٩] - مهربانى.