گفته بوديم كه نيّت‌[١] ببايد دانستن. پارسى «نيّت» خواستن دل بود كه چون دل كارى ديد كه مولى عزّ و جلّ‌[٢] آن كار را پسنديده است‌[٣] يا بفرموده است، دل به كردن آن‌[٤] برخيزد و چون دل به كارى‌[٥] برخاست، اندامها[٦] موافقت كند، چه دل ملك‌[٧] است و اندامها تبع.[٨] و آن‌كه رسول- صلّى اللّه عليه و سلّم-[٩] فرموده است:[١٠] «نيّة المؤمن خير من عمله». نيّت‌[١١] مؤمن به از كار وى.[١٢] اهل معرفت چنين گفته‌اند كه از بهر آن نيّت مؤمن به از كار ويست كه نيّت كار دل است و دل ملك‌[١٣] و كار ملك را قيمت بيش‌[١٤] باشد كه كار رعيّت را.

و خواجه ابو تراب نخشبى‌[١٥]- رحمه اللّه-[١٦] چنين گفته است كه نيّت كار بيداران است و بيدارى‌[١٧] بيكار نبود. مرد به نيّت به صد [a ٥٣] كار و به‌[١٨] هزار كار برسد و به تن به يك كار بيش نتواند رسيدن.

و در بنى اسرائيل وقتى تنگى بود،[١٩] مردى‌[٢٠] به بيابانى‌[٢١] بگذشت و بسيار ريگ‌

[١] -+ را.

[٢] - تعالى.

[٣] -« است» ندارد.

[٤] -+ كار.

[٥] - كار.

[٦] -+ نيز.

[٧] - ملكى.

[٨] -+ وى.

[٩] - ٧.

[١٠] - خبر داد.

[١١] - يعنى+.

[١٢] -+ است كه نيّت كار دل است و.

[١٣] - ملكى.

[١٤] -+ ازان.

[١٥] - نسفى.

[١٦] -+ تعالى.

[١٧] - بيدار.

[١٨] -« به» ندارد.

[١٩] - پديد آمد.

[٢٠] -+ صالح.

[٢١] - در بيابان.