به محبت برسد بندگى از وى برخيزد، اين سخن درست هست؟[١] جواب‌[٢] داد كه بنده تا در دنياست بندگى از وى برنخيزد وليكن چون به محبّت برسد، رنج بندگى از وى برخيزد كه آنچه بندگان ديگر با رنج كنند، وى به‌[٣] شادى و حلاوت كند.

و ديگر علامت محبّت آن بود كه هركه را دوست دارد از بهر مولى تعالى دوست دارد و هركه را دشمن دارد از بهر مولى تعالى دشمن دارد و آن نهايت محبّت است. و نشان دوستى از بهر مولى تعالى آن‌چنان بايد[٤] كه هرچند ورا[٥] از كسى منفعت نبود بل‌كه‌[٦] مضرّت بود، چون داند كه اين‌كس دوست خدايست عزّ و جلّ‌[٧] وى را دوست دارد و هرچند كه او[٨] را از آن‌كس‌[٩] منفعت بود، چون داند كه آن‌كس بد است [b ٥٧] ورا[١٠] دشمن دارد.

و آورده‌اند كه روزى خواجه حاتم بلخى‌[١١] با ائمه‌[١٢] جايى جمع گشته بودند. ائمه بلخ‌[١٣] مر حاتم را چنين گفتند كه ما را نصيحتى بكن چه مولى عزّ و جلّ‌[١٤] ترا حكمت داده است.

گفت: نصيحت‌[١٥] بكنم بدان شرط كه سرّهاى خويش از من نپوشيد.

گفتند: نپوشيم.

گفت: دنيا دوست داشته مولى عزّ و جلّ‌[١٦] است يا دشمن داشته وى؟

گفتند: دشمن داشته وى.

گفت: شما دنيا را دوست مى‌داريد يا دشمن؟

گفتند كه دوست مى‌داريم.[١٧]

گفت: درويشى دوست داشته رسول- صلّى اللّه عليه و سلّم- است يا دشمن داشته وى؟

گفتند: دوست داشته وى.

[١] -+ يانى.

[٢] - خواجه+ جواب.

[٣] - با.

[٤] - آنجا پديد آيد.

[٥] - وى را.

[٦] - به جاى« بل‌كه»، و نيز.

[٧] -« عزّ و جلّ» ندارد.

[٨] - وى.

[٩] - از كسى.

[١٠] - به جاى« آن‌كس ... ورا»، وى دشمن خداى است.

[١١] -+ رحمه اللّه تعالى.

[١٢] -+ بلخ.

[١٣] - بلخيان.

[١٤] - تعالى.

[١٥] -« نصيحت» ندارد.

[١٦] - تعالى.

[١٧] - گفتند: دوست.