برين آن است كه مولى عزّ و جلّ مى‌فرمايد: «إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ» [المنافقون/ ١] و راست‌ترين سخنان كلمه شهادت است وليكن در دل منافقان حقيقت آن نبود، مولى عزّ و جلّ ايشان را دروغ‌زن خواند چون به زبان مى‌گويند «لا اله الّا اللّه محمّد رسول اللّه» وليكن از بهر زيادت شدن مال دروغ گويند و هركه خيانت كند[١] و ستم كند و سبك دارد، دليل كند كه منافق شده‌[٢] است وليكن نمى‌داند، زيرا چنين گفته‌اند كه مؤمن را سه چيز است: مال و تن و دين؛ چون بلايى پيش آيد مال فداى دين‌[٣] كند تا بر تن وى رنج نرسد. چون پيش نرود، تن پيش دارد تا در دين‌[٤] نقصان نيفتد، چه به نزد مؤمن دين از مال و تن دوست‌تر است. و منافق را علامت آن بود كه بلايى چون پيش آيد نخستين دين را پيش آرد.[٥] اگر[٦] نرود تن را پيش آرد[٧] و مال را آن‌گاه پيش آرد [b ٧٠] و بدهد.

و به خطّ جدّ پنجم‌[٨] خواجه امام زاهد ابو بكر محمّد بن ابراهيم القلانسى- رحمه اللّه- ديده‌ام كه وى چنين نوشته بود كه روزى خواجه ابراهيم دروازه‌كشى و خواجه عمر بن [كذا] سمرقندى‌[٩] به نزد[١٠] خواجه ابو زكريا ورغرى- رحمه اللّه- رفته بودند به زيارت.

خواجه ابو زكريا[١١] ازين دو يك خواجه چنين گفت كه اگر مولى عزّ و جلّ ترا مال دهد چه كنى؟ گفت: مسجدها كنم و پل و رباط و به خيرها به كار برم.[١٢] خواجه ابو زكريا[١٣] گفت:

مال نگرفته و دوستى وى به دل اندر ناآورده به از آن‌كه گرفته و به اين جايها به كار برده.

باز آن خواجه ديگر را گفت: اگر ترا مولى عزّ و جلّ‌[١٤] مال دهد چه كنى؟ گفت: بر آن‌كسان روم كه خدمت مخلوقان مى‌كنند از بهر مال و گويم بگيريد مال از من و بياييد[١٥] تا جمله خداى را پرستيم عزّ و جلّ.[١٦] خواجه ابو زكريّا[١٧] گفت: همّت تو هم نيكوست. و ايشان‌[١٨]

[١]-+ و خيانت كنند( به جاى هركه خيانت كند).

[٢]-« شده» ندارد.

[٣]- تن.

[٤]- دينش.

[٥]- دارد.

[٦]- ار از پيش.

[٧]-+ و اگر پيش نرود+ مال پيش دارد و بدهد.

[٨]-+ خود.

[٩]- خواجه ابو عمران سمرقندى.

[١٠]- نزديك.

[١١]- خواجه ابو ذكريا.

[١٢]- رباطهاى و مسجدهاى كنم و پل و به خيرها به كار برم.

[١٣]- خواجه ابو ذكريا.

[١٤]-« مولى عزّ و جلّ» ندارد.

[١٥]- ازين بگيريد و بياييد.

[١٦]- تعالى و تقدّس و تعظّم.

[١٧]- خواجه ابو ذكريا.

[١٨]- باز آن.