گفت: اين سخن از ابو حنيفه درست گشته‌[٣] است وليكن گوينده معنى اين ندانسته است كه سبب شدن ايمان چه بوده است؟ سبب شدن ايمان در آن‌وقت آن بود[٤]- و اللّه اعلم- كه در آن قضاهاى مكروه جمع شود [b ١٢٠] چه هرچه بنده آن را دوست دارد- از زن و فرزند و اسباب دنيايى- جدا بايد شدن و از جان كه دوست‌تر از همه بود، جدا بايد شدن. و رنج جان‌دادن بنده از همه رنجها- كه در دنيا ديده باشد-[٥] سخت‌تر بود، چه بزرگان‌[٦] گفته‌اند كه از همه رنجهاى دنيايى هيچ چيز از مرگ سخت‌تر نيست و از همه رنجهاى آن جهانى مرگ سبك‌تر باشد.[٧] آن‌گاه كه بنده در حال زندگانى در همه‌[٨] بيماريها و مصيبت زن و فرزند و زيان مال و مانند آن صبر نتواند كردن،[٩] خطر بود كه چون اين همه وقت مرگ جمع شوند،[١٠] صبر نتواند كردن. چون كسى در حال زندگانى‌[١١] در يكى ازين مكروهات- كه ياد كرديم- به وى رسد، صبر نتواند كردن تا كسى بود كه به زبان كفر گويد، چه عجب بود اگر به وقت مرگ صبر نتواند كردن و چون صبر نتواند كردن ايمانش برود-. نعوذ باللّه-.

و هم پدر من‌[١٢] حكايت كردى از ابو حنيفه- رحمهما اللّه-[١٣] كه فرموده است‌[١٤] كه من بر عامه خلق‌[١٥] به وقت قضاى‌[١٦] مكروه از شدن ايمان ايشان بترسم كه يقين عام ضعيف بود. خطر بود كه صبر نتواند كردن و ايمان ايشان برود. و بدان وقت كه ابو حنيفه را [a ١٢١]- رحمه اللّه- بردن‌[١٧] از بهر قضا [نا][١٨] گرفتن، كسى مرو را سؤال كرد كه بدان وقت كه‌[١٩] ترا مى‌زدند بر تو چه دشوارتر بود، درد زخم يا استخفاف؟[٢٠] گفت: اينها همه بر[٢١] من‌

[١] -+ باز.

[٢] - من از پدر خويش پرسيده بودم.

[٣] - گفته.

[٤] - است.

[٥] - كه بنده در حال زندگانى ديده بود.

[٦] - چنين.

[٧] - همه چيز سبك‌تر از مرگ نيست.

[٨] - ندارد.

[٩] - نتوانسته باشد كردن.

[١٠] -+ به وقت مرگ چون اين همه جمع شود.

[١١] -+ به وقت آن‌كه.

[١٢] -+ رحمه اللّه تعالى.

[١٣] - رحمه اللّه تعالى؛ درT : رحمها الله، شايد براى پدر و ابو حنيفه به صيغه جمع آمده است. مصحّح.

[١٤] - چنين گفتى.

[١٥] - مردم.

[١٦] - قضاهاى.

[١٧] - بردند.

[١٨] -[] ازP افزوده شد.

[١٩] -« بدان وقت كه» ندارد.

[٢٠] - استحقاق‌[ كذا].

[٢١] - اين.