عياله، و تعطّفا على جاره، جاء يوم القيامة وجهه كالقمر ليلة البدر». گفت: هركه دنيا طلب كند از حلال از بهر آن تا وى را بخواست‌[١] حاجت نيايد و بر اهل خويشتن‌[٢] نفقه كند و با[٣] همسايه مهربانى كند، روز قيامت بيايد روى وى هم‌چنان بود كه چون ماه شب چهارده.

و نيز آورده‌اند كه روزى جوانى شگرف‌[٤] از پيش رسول- صلّى اللّه عليه و سلّم- بگذشت. ياران گفتند:[٥] شگرف‌[٦] جوانى است، اگر به غزو مشغول استى! و رسول- صلى اللّه عليه و سلّم- چنين گفت: اگر اين جوان به دم كسب‌[٧] مى‌رود تا بر پدر و مادر[٨] ضعيف گشته‌[٩] نفقه كند، وى به غزو مشغول است و اگر از بهر آن مى‌رود تا كسب كند و بر عيال خويش نفقه كند، هم به غزو مشغول است و اگر از بهر آن كسب مى‌كند تا بر خويشتن نفقه كند و به خواستن نيفتد، هم به غزو مشغول است و اگر وى‌[١٠] از بهر آن كسب مى‌كند تا بيشى و پيشى جويد يا[١١] به فاسقى به كار برد، وى به كار ديو مشغول است.

و تأويل آن‌كه بعضى از پارسايان كسب نكرده‌اند، آن است كه ايشان بر خويشتن [a ١٠٠] بترسيده‌اند كه نبايد كه دست به كسب اندر زنيم دل به كسب‌[١٢] بسته شود، چه دشوار است دست به كسب اندر زدن و دل‌[١٣] جدا داشتن، چه مخاطره بود كه دل به كسب بچفسد.

آورده‌اند[١٤] كه روزى سفيان ثورى- رحمة اللّه عليه- مر ورّاقى را پرسيد كه حال تو[١٥] چگونه است؟ گفت: تا دست راست من با من بود، هيچ علّتى نبود. ديگر روز برخاست، دست راست وى خشك شده بود.

و خواجه امام بشاغرى- رحمة اللّه عليه-[١٦] گفته است كه اهل معرفت چنين گفته‌اند كه مر خداى‌پرست را شايد[١٧] كه وى هيچ كارى‌[١٨] نداند كه اگر[١٩] كسى بداند خطر بود كه‌

[١] - بخواستن.

[٢] - خويش.

[٣] - بر.

[٤] - شگرفى.

[٥] -+ كه.

[٦] - شگرفى.

[٧] -+ حلال.

[٨] - مادر و پدر.

[٩] -+ خود.

[١٠] -« وى» ندارد.

[١١] - تا.

[١٢] -+ و مشغول.

[١٣] -+ از كسب.

[١٤] - چه+ آورده‌اند.

[١٥] - حالت.

[١٦] - تعالى.

[١٧] - خداى‌پرستى را كسى شايد.

[١٨] - كسب.

[١٩] - به جاى« كه اگر»، چه چون.