[b ٣١] و سهل بن عبد اللّه التسترى‌[١] چنين گفته است كه «النّاس كلّهم موتى إلّا العلماء، و العلماء[٢] سكارى إلّا العاملون،[٣] و العاملون‌[٤] فى غفلة الّا المخلصون، و المخلصون فى‌[٥] خطر عظيم». خلق‌[٦] مرده‌اند مگر عالمان، و عالمان‌[٧] مستان‌اند مگر عمل‌[٨] كنندگان به علم، و عمل‌[٩] كنندگان به علم در غفلت‌اند مگر مخلصان، و مخلصان در خطر عظيم‌اند يعنى در خوف خاتمت.

و خواجه حاتم- رحمة اللّه عليه-[١٠] چنين گفته است كه مولى عزّ و جلّ‌[١١] امانت بندگى را بر آسمانها و زمينها و كوهها عرض كرده‌[١٢] چنان‌كه در قرآن خبر داده است‌[١٣] كه‌ «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا»[١٤] [الاحزاب/ ٧٢]. و نتوانستند پذيرفتن از بزرگى اين‌[١٥] امانت و تو با اين‌[١٦] ضعيفى قبول كردى‌[١٧] و مولى تعالى روزى تو پذيرفت‌[١٨] چنان‌كه‌[١٩] خبر داد:[٢٠] «وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها» [هود/ ٦]. اگر مر[٢١] ترا عقل استى غم پذيرفت خويش خورى‌[٢٢] كه من با اين ضعيفى‌[٢٣] امانت بدين‌[٢٤] بزرگى را چگونه گزارم؟ و پيوسته از مولى عزّ و جلّ‌[٢٥] يارى مى‌خواه‌[٢٦] به گزاردن اين امانت تو غم [a ٣٢] پذيرفته خويش فراموش كرده‌اى و پيوسته غم پذيرفته خداى تعالى‌[٢٧] مى‌خورى كه وى روزى به من چگونه رساند؟ اين نشان بى‌خبريست.[٢٨] و خواجه ابو بكر ورّاق- رحمة اللّه عليه-[٢٩] چنين گفته است كه بنده را چنان بايد كه از خويش‌[٣٠] نشان گرويدن‌[٣١] طلب كند و با خويشتن‌[٣٢] چنين گويد اى تن نماز مى‌كنى و روزه مى‌دارى از بعضى معاصى پرهيز

[١] -+ رحمة اللّه تعالى.

[٢] - كلّهم.

[٣] - العالمون.

[٤] - العالمون.

[٥] - على.

[٦] - گفت همه+.

[٧] - عاملان.

[٨] - كار.

[٩] - كار.

[١٠] - تعالى.

[١١] - تعالى.

[١٢] - كرد.

[١٣] - داد قوله تعالى.

[١٤] -« انّه ... جهولا» ندارد.

[١٥] - كرد.

[١٦] -« اين» ندارد.

[١٧] - ضعيفى خود پذيرفتى.

[١٨] - پذيرفته است.

[١٩] -+ در قرآن.

[٢٠] -+ قوله تعالى.

[٢١] -« مر» ندارد.

[٢٢] - پذيرفته خود خوردى.

[٢٣] -+ اين.

[٢٤] - باين.

[٢٥] - تعالى.

[٢٦] - مى‌خواهى.

[٢٧] - مولى تعالى.

[٢٨] - خردى.

[٢٩] - تعالى.

[٣٠] - خويشتن.

[٣١] - گرويدگى.

[٣٢] - خود.