اگر تو بياموزى اى پور باب‌		به همّت بلندتر شوى ز آفتاب‌
و گر هيچ دل را بمانى تو كور		پس افزون نه‌اى اى پسر بر ستور[١]
ز دانش چه چاره بود اى پسر		به دانش جدايى تو از گاو و[٢] خر

و از صحبت بدان و بى‌هنران بازدارد،[٣] چه پدر من- رحمة اللّه عليه-[٤] اين دو[٥] بيت آفرين‌نامه‌[٦] بسيار گفتى:[٧]

ز نادان سخن مشنو و مشنوان‌[٨]		كه جز بر تباهى نگردد[٩] زبان‌[١٠]
كه بيگار بيكار خواهد ترا		به بيهودگى بازدارد ترا[١١]

و از حسدگى [؟] به گلو بازدارد،[١٢] چه در آفرين‌نامه گفته است:

بيت‌[١٣]

نشان تو گفته‌[١٤] است مرد مجرگ‌		گلوبنده بنده است تا روز مرگ‌

و به املا از پدرم- رحمه اللّه- اين دو بيت تازى در همين معنى نوشته‌ام از عبد اللّه بن عمر [و] بن العاص رضى اللّه عنه:[١٥]

شعر

اذ المرء لم يترك طعاما يحبّه‌		و لم ينه نفسا عاديا[١٦] حيث يمّما
قضى و طرا منه و عاد رسبه [كذا][١٧]		اذا ذكرت امثالها تملا الفما[١٨]

پارسى اين بود كه چون مرد را هرچه [b ٢٧] آرزو آيد[١٩] تكلّف آن كند تا بيابد و بخورد و تن خود را بازندارد از قصد كردن به كارهاى ناشايست‌[٢٠] وقتى كه به مراد تن برسد

[١] - پس افزونى ناورى بر ستور.

[٢] -« و» ندارد.

[٣] - دارند.

[٤] - پدرم رحمه اللّه تعالى.

[٥] -« دو» ندارد.

[٦] -+ را.

[٧] -+ نظم.

[٨] -T : مشنوانش.

[٩] -+ و.

[١٠] -T : زبانش.

[١١] - به بيهودگى يار خواهد ترا.

[١٢] -« و از حسدگى‌[؟] به گلو بازدارد» ندارد و در اينجا مطلبى آمده:[ و خواجه حاتم گفته است ... به تدبيرها تو بازدار.[b ١٠-b ٩] كه در همين فصل در نسخه‌T در جاى ديگر(b ١٩-a ١٧) آمده است.

[١٣] - نظم.

[١٤] -T : گفت.

[١٥] - و به املا نوشته‌ام از پدر خود- رحمه اللّه تعالى- اين دو بيت تازى در همين معنى از عبد اللّه بن عمرو بن العاص رضى اللّه تعالى عنه.

[١٦] - غاويا.

[١٧] - شايد: و سبّه،

[١٨] - بيت از لحاظ تذكير و تأنيث اشكال دارد.

[١٩] - كند.

[٢٠] - ناشايسته اگر.