و علم پيشه‌وران به معاملت آن بود[٢] كه رحم و[٣] نصيحت نگاه دارند[٤] و بيدار باشند[٥] تا باطن ايشان‌[٦] بر كسب اعتماد نكند. چه خواجه حكيم را- رحمة اللّه-[٧] پرسيدند كه كاسب‌[٨] را علامت چه بود؟ گفت: آن‌كه مزد كارش به آن‌كه داند و به آن‌كه نداند يكسان بود و كار پيش خداوندگار همان كند و سپس‌[٩] خداوندگار همان كند.[١٠] و اگر كسى از وى استادتر به همسايگى وى دكان گيرد وى خشم نيارد[١١] و اگر وقتى بيمار شود غم نايافت روزى بر وى از[١٢] بيمارى سخت‌تر[١٣] نشود. و چون رحم نگاه ندارد[١٤] بركت نبود كه به خبر آمده است از رسول- ٧- كه مردى مر رسول را[١٥] سؤال كرد كه كار مى‌كنم و هرروزه ده درم مى‌ستانم و كار من خوب نمى‌شود. گفت: برو[١٦] نه درم بستان.[١٧] نه درم ستد و[١٨] باز آمد[١٩] كه هم [b ٢٢] خوب نمى‌شود. گفت: رو،[٢٠] كمتر ستان. تا پنج درم رسيد و كارش خوب شد. پرسيد مر رسول را- ٧- كه حكمت درين چه بود كه ده درم مى‌ستدم و كارم‌[٢١] خوب نمى‌شد، اكنون‌[٢٢] پنج درم مى‌ستانم و كارم‌[٢٣] خوب شد؟ گفت: از بهر آن‌كه تو بى‌رحمى مى‌كردى، نيم درم كار مى‌كردى‌[٢٤] و مزد يك درم مى‌ستدى.[٢٥] چون مزد به اندازه كار ستدى، بركت پديد آمد.

و اصل معاملت با زن و فرزند آن بود كه مولى عزّ و جلّ‌[٢٦] فرموده است در[٢٧] قرآن:[٢٨] «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً»[٢٩] [التّحريم/ ٦]. اى آنان كه گرويده‌ايد[٣٠]

[١] - نظم.

[٢] - درT :« و علم به معاملت پيشه‌وران آن بود». درP : و علم معاملت پيشه‌وران آن بود.

[٣] -« و» ندارد.

[٤] - دارد.

[٥] - باشد.

[٦] - وى.

[٧] -« رحمه الله» ندارد.

[٨] -+ راست.

[٩] - پس.

[١٠] -« كند» ندارد.

[١١] - دكان باز كند بايد كه وى را خشم نيايد.

[١٢] -+ غم.

[١٣] - زيادت.

[١٤] -+ در كسب.

[١٥] -+ صلى اللّه عليه و سلّم.

[١٦] -« برو» ندارد.

[١٧] - ستان.

[١٨] -« و» ندارد.

[١٩] -« و» گفت.

[٢٠] -« رو» ندارد.

[٢١] - حكمت اين چگونه دانم كه ده درم مى‌ستاندم و كار من.

[٢٢] -+ كه.

[٢٣] - كار من.

[٢٤] - كار نيم درم كردى.

[٢٥] - مى‌ستاندى.

[٢٦] - مولى تعالى.

[٢٧] - اندر.

[٢٨] -+ قوله تعالى.

[٢٩] -+ و قودها النّاس و الحجارة. يعنى.

[٣٠] -+ و ايمان آورده‌ايد.