ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٢٣٨
دانستن كه جوانمردى كدام است؟[١] جوانمرد[٢] آن بود كه مال از حلال ورزد و به دوستى و دستورى خداى عزّ و جلّ[٣] به كار برد به جايگاهى كه پسند مولى عزّ و جلّ بود و مولى عزّ و جلّ آن جوانمرد را خلف[٤] وعده كرده است.[٥] قوله عزّ و جلّ: «وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ» [سبا/ ٣٩]. فرمود[٦] هرچه بنده من از براى من بدهد و از حلال بدهد، من وى را خلف دهم.[٧] پس هركه از خداى عزّ و جلّ[٨] خلف چشم دارد از مال خود[٩] به پسند مولى عزّ و جلّ بايد بكار بردن.
و هم پدر من- رحمة اللّه عليه- گفتى كه به خبر آمده است كه فرشتگاناند، دعا مىكنند:
«اللّهم أعط كلّ منفق خلفا، و كلّ ممسك تلفا». يعنى[١٠] يا ربّ آنان كه خاصّ از براى تو از مال حلال خود نفقه مىكنند، ايشان را خلف دهد و بازدارنده از مستحق مالش را هلاك كن.[١١] چون كسى مال از حرام ورزد، هرچند به كارهاى خير صرف كند،[١٢] وى را نام جوانمردى نبود كه جوانمردى از بهر آن پسنديده است كه وى [a ١٥١] از نيكگمانى خيزد به مولى عزّ و جلّ و از باور[١٣] داشتن مر مولى را عزّ و جلّ به وعده خلف.
آوردهاند[١٤] كه امير المؤمنين على- كرّم اللّه[١٥] وجهه- فرمودى:[١٦] «كفى بالبخيل بخله و سوء ظنّه بربّه». گفت: مر بخيل را بخل او بسنده است و زشتى بدگمانى او خداى را عزّ و جلّ.[١٧] و رسول- ٧- فرمود مر بلال[١٨] را: «أنفق بلالا[١٩] و لا تخش من ذى العرش إقلالا». فرمود كه اى بلال نفقه كن در راه خداى[٢٠] و مترس از كم آمدن چون خداى تعالى[٢١] خلف مىدهد. چون يكى[٢٢] مال از حرام ورزد، پديد آيد كه مولى عزّ و جلّ را به وعده خلف
[١] - بود.
[٢] - جوانمردى.
[٣] - مولى تعالى.
[٤] -+ دهد و.
[٥] -+ چنانكه مىفرمايد.
[٦] - گفت.
[٧] - به جاى« فرمود ... خلف دهم»، گفت هركه به هزينه كند من خلف دهم.
[٨] - مولى تعالى.
[٩] -« خور» ندارد.
[١٠] - گويند.
[١١] - به جاى« يا رب ... هلاك كن»، يا ربّ هر به كارنده را خلف ده و هر بازگيرنده را از جايگاه مالش را هلاك گردان.
[١٢] - هرچند به جايگاه خير به كار برد.
[١٣] - استوار.
[١٤] - چه+.
[١٥] - رضى اللّه عنه.
[١٦] - چنين گفته است.
[١٧] - به مولى تعالى.
[١٨] - آوردهاند كه رسول صلى اللّه عليه و سلّم مر بلال را- رضى اللّه عنه- چنين گفت.
[١٩] - يا بلال.
[٢٠] - يعنى هزينه كن يا بلال.
[٢١] - چه خداوند عزّ و جلّ.
[٢٢] - كسى.