«تواضع» خويشتن‌[١] فروداشتن بود[٢] و مولى عزّ و جلّ مر متواضعان را[٣] بستوده است چنان‌كه مى‌فرمايد:[٤] «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً»[٥] [الفرقان/ ٦٣]. فرمود:

بندگان ما آنان‌اند كه بر زمين نرم روند. و در تفسير چنين آورده‌اند كه متواضع‌وار روند و رسول- ٧-[٦] فرمود:[٧] «من تواضع للّه رفعه اللّه». هركه خداوند را عزّ و جلّ تواضع كند، خداى عزّ و جلّ او را بزرگ گرداند.

نخستين درجه تواضع‌[٨] آن بود كه بنده مر امرهاى خداى‌[٩] را عزّ و جلّ بگذارد و از نهى‌هاى وى پرهيز كند و هر نعمتى كه مولى عزّ و جلّ داده بود او را از دينى و تنى و مالى قدر خود[١٠] را فرود آن بيند و بلايى كه مولى عزّ و جلّ [a ١٤٥] پيش آردش سزاى خود بدتر از آن داند[١١] و يا بندگان وى به تواضع زيد. و يكى از شرطهاى تواضع با بندگان آن است كه هر مسلمانى را كه ببيند،[١٢] سلام كند و به جايى كه درآيد، به صدر ننشيند. و اين تواضع با بندگان درست نيايد[١٣] تا آن‌گاه كه تواضع با مولى عزّ اسمه درست نشود. و درستى تواضع با بندگان‌

[١] -+ را.

[٢] -+ و تذلّل خويشتن خوار كردن بود و اين نكوهيده است و تواضع پسنديده است.

[٣] -+ در قرآن.

[٤] -+ قوله تعالى.

[٥] -+ و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما+ گفت.

[٦] - صلى اللّه عليه و سلّم.

[٧] - چنين گفته است.

[٨] - درجه در تواضع.

[٩] - خداوند.

[١٠] - خويش.

[١١] - خويشتن را سزاى بتر از آن بيند.

[١٢] - هركه را از مسلمانان پيش آيد اوّل بر وى.

[١٣] - نبود.