خواجه حكيم- رحمة اللّه عليه- فرموده است‌[١] كه «عافية القلب قرار [b ١٣٥] القلب مع اللّه».[٢] و مولى عزّ و جلّ در قرآن چنين فرموده كه‌ «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» [الرّعد/ ٢٨].

پارسى چنين‌[٣] بود كه دلها به ياد مولى عزّ و جلّ آرامد و آرام دل آن‌گاه درست شود كه نور يقين قوّت گيرد تا دل هم‌چنان‌كه گرويده است، بيند و چون ديد، آرام پديد آيد با مولى عزّ و جلّ، و از غير[٤] وى بى‌آرام گردد.

و خواجه حكيم- رحمه اللّه- گفته كه هر كارى كه ديد آن بر ندهد آن نه كار است و هر ديدار[٥] كه آرام بر ندهد[٦] نه ديدار است و هر آرام‌[٧] كه بى‌آرامى بر ندهد آن نه آرام است. و بيان اين سخن آن است كه چون طاعت بنده درست گشت،[٨] يقين قوّت گيرد تا دل هم‌چنان‌كه گرويده است كه همه اين اسباب مخلوق‌اند و از حال به حال گردنده بيند و چون ديد، روى از آرام گيرنده‌[٩] بازگرداند چنان‌كه مولى عزّ و جلّ خبر داد از ابراهيم خليل- صلوات الرّحمن عليه- كه‌ «لا أُحِبُّ الْآفِلِينَ» [الانعام/ ٧٦]. گفت: دوست ندارم‌[١٠] حال‌به‌حال گردندگان را. و چون اين ديدار درست شد، آرامش با مولى عزّ و جلّ افتد و چون آرامش با مولى عزّ و جلّ‌

[١] - چنين گفته است.

[٢] - گفت: عاقبت دل آرام دل است با مولى تعالى و اين را« طمانيه» خوانند.

[٣] - اين.

[٤] - جز.

[٥] - ديدارى.

[٦] -+ آن.

[٧] - آرامى.

[٨] - گردد.

[٩] - با كردنده/ با گردنده‌[ كذا].

[١٠] -+ از.